Commerciële contracten voorbereiden op een verkoopproces
Category: NieuwsMateriële contracten bepalen mede wat een koper bereid is te betalen
Bij veel ondernemingen zit een belangrijk deel van de waarde in terugkerende klantomzet, distributierelaties, leveranciersafspraken, SaaS-contracten of langlopende raamovereenkomsten. Een koper zal daarom niet alleen kijken hoeveel omzet onder contract staat, maar vooral hoe zeker die omzet na closing nog is.
Binnen Bedrijf verkopen: M&A Insights voor ondernemers, DGA’s en verkoopadviseurs is contractreview daarom een belangrijk onderdeel van de verkoopvoorbereiding. Als de verkoper vóór due diligence weet welke contracten kwetsbaar zijn, kan hij bepalen wat nog kan worden hersteld en welke punten in de verkoopstrategie moeten worden meegenomen.
Voor de bredere voorbereiding zie ook Verkoopklaar maken van een onderneming.
Begin bij de contracten die de waarde dragen
Niet ieder contract verdient dezelfde aandacht. Ik zou eerst kijken naar klanten die een materieel deel van omzet of marge vertegenwoordigen, essentiële leveranciers, belangrijke software- en licentiecontracten en overeenkomsten waarop het businessmodel structureel steunt.
Controleer vervolgens of de schriftelijke documentatie overeenkomt met de commerciële werkelijkheid. Bij ondernemingen die snel zijn gegroeid, blijken contracten soms jarenlang te zijn verlengd via e-mail, zijn afwijkende prijsafspraken nooit formeel verwerkt of werken partijen feitelijk onder andere voorwaarden dan het ondertekende contract vermeldt.
Dat hoeft een verkoop niet te blokkeren. Een koper wil wel begrijpen waarop toekomstige omzet en verplichtingen juridisch zijn gebaseerd.
Change of control kan juist bij belangrijke contracten gevoelig zijn
Bij een share deal blijft de contractspartij in beginsel dezelfde vennootschap. Toch kan het contract bepalen dat een wijziging van zeggenschap toestemming vereist of een opzeggingsrecht activeert.
Zo’n bepaling verdient vóór het verkoopproces aandacht. Als een van de grootste klanten bij verkoop kan opzeggen, raakt dat direct de dealzekerheid en mogelijk de waardering.
De timing van het vragen van toestemming is daarbij commercieel gevoelig. Een ondernemer wil een belangrijke klant vaak niet vroeg vertellen dat de onderneming wordt verkocht. Tegelijk wil een koper niet closen zonder zekerheid dat de klantrelatie blijft bestaan.
Ik zou daarom vooraf bepalen welke consents daadwerkelijk nodig zijn en wanneer zij in het proces worden gevraagd.
Looptijd, opzegbaarheid en exclusiviteit beïnvloeden de kwaliteit van omzet
Een omzetcontract met nog drie jaar vaste looptijd vertegenwoordigt iets anders dan een overeenkomst die maandelijks zonder reden kan worden beëindigd.
Hetzelfde geldt voor automatische verlenging, minimumafnames, volume commitments en prijsaanpassingsmechanismen.
Exclusiviteit verdient afzonderlijke aandacht. Een exclusieve distributierelatie kan commercieel waardevol zijn, maar kan de onderneming ook beperken in markten, klanten of verkoopkanalen. Een koper zal willen weten hoe lang die beperking duurt en welke mogelijkheden bestaan om haar te beëindigen.
Bij dataroom en vendor due diligence moet deze informatie eenvoudig uit de contractdocumentatie kunnen worden afgeleid.
Aansprakelijkheid en afwijkende voorwaarden komen tijdens DD terug
Kopers kijken ook naar aansprakelijkheidslimieten, garanties, service levels, boetebepingen en indemnities.
Een klantcontract zonder aansprakelijkheidslimiet kan bijvoorbeeld een groter risico vertegenwoordigen dan de omzet uit die klant doet vermoeden. Bij SaaS- en technologiebedrijven kunnen afspraken over beschikbaarheid, cybersecurity, data en intellectuele eigendom eveneens relevant zijn.
Controleer ook welke algemene voorwaarden daadwerkelijk van toepassing zijn. Een standaardset op de website helpt weinig wanneer belangrijke klanten contractueel hun eigen inkoopvoorwaarden hebben bedongen.
Dit soort afwijkingen moeten niet voor het eerst tijdens koper-DD worden ontdekt.
De dataroom moet het contractuele verhaal ondersteunen
Voor een verkoper is het niet verstandig alleen honderden contracten in een dataroom te plaatsen.
Maak eerst een overzicht van de materiële overeenkomsten en leg vast welke omzet, looptijd, opzegregeling, change-of-controlbepaling, exclusiviteit en bijzondere aansprakelijkheid daarbij horen. Zo ontstaat intern al een beeld van de punten waarop een koper waarschijnlijk zal doorvragen.
Dat sluit ook aan op de disclosure-strategie. In Dataroom en vendor due diligence bij verkoop van een onderneming ga ik uitgebreider in op die voorbereiding.
Praktische conclusie
Begin een contractreview vóór de dataroom opengaat. Selecteer de contracten die omzet, marge of operationele continuïteit daadwerkelijk dragen en controleer vervolgens looptijd, opzegbaarheid, change of control, exclusiviteit, aansprakelijkheid en overdraagbaarheid.
Dan weet de verkoper welke contractuele punten kunnen worden hersteld, welke toestemming later nodig is en welke risico’s onderdeel van de onderhandelingen zullen worden.
FAQ
Moeten alle commerciële contracten vóór verkoop opnieuw worden beoordeeld?
Niet in dezelfde diepgang. Begin bij de contracten die materieel zijn voor omzet, marge, technologie, supply chain of continuïteit.
Moet een klant toestemming geven voor een aandelenverkoop?
Niet automatisch. Het contract kan wel een change-of-controlbepaling bevatten waardoor toestemming, melding of een opzeggingsrecht aan de orde is.
Wanneer moet een belangrijke klant over de verkoop worden geïnformeerd?
Dat hangt af van het contract en de commerciële relatie. De timing moet worden afgestemd op het verkoopproces en eventuele closingvoorwaarden.
Contracten voorbereiden voordat koper-DD begint
Een commerciële contractreview vóór due diligence geeft de verkoper tijd om ontbrekende documentatie te herstellen, change-of-controlrisico’s te identificeren en de dataroom en disclosure daarop voor te bereiden.
Dirk de Waard is advocaat ondernemingsrecht en M&A en partner bij Venture Lawyers in Amsterdam. Hij begeleidt ondernemers, DGA’s en hun M&A-adviseurs bij de juridische voorbereiding en uitvoering van Nederlandse verkoopprocessen, waaronder contractreview, vendor due diligence, LOI, SPA, disclosure en closing.
Voor overleg over het verkoopklaar maken van een onderneming kan contact worden opgenomen via dirk.dewaard@viottalaw.com.
