Hoe kopers en verkopers financieringsrisico verdelen in het overnameproces
Category: NieuwsHoe kopers en verkopers financieringsrisico verdelen in het overnameproces
De beschikbaarheid van financiering kan bepalend zijn voor het slagen van een bedrijfsovername. Een koper kan commercieel overeenstemming bereiken over prijs en voorwaarden, maar zonder financiering komt de transactie niet tot closing.
Voor kopers is overnamefinanciering daarom geen bijzaak. De financieringsstructuur beïnvloedt koopprijs, timing, zekerheden, governance, voorwaarden, onderhandelingspositie en deal certainty. Voor verkopers is vooral belangrijk of de koper de koopprijs daadwerkelijk kan betalen en of het financieringsrisico niet te lang bij de verkoper blijft liggen.
Een goed financieringsvoorbehoud kan de koper beschermen. Een te ruim financieringsvoorbehoud kan voor de verkoper onacceptabel zijn. De juridische kern is daarom: hoe wordt het financieringsrisico verdeeld tussen koper en verkoper?
Deze blog is onderdeel van de serie Bedrijf kopen: M&A Insights voor ondernemers, strategische kopers en overnameadviseurs.
Eigen inbreng van de koper
Vrijwel iedere financier wil zien dat de koper zelf risico neemt. Eigen inbreng kan komen uit beschikbare cash, kapitaalstorting, agio, aandeelhouderslening of investering via een persoonlijke holding of acquisitieholding.
De omvang van de eigen inbreng beïnvloedt de financierbaarheid. Een koper die nauwelijks eigen geld inbrengt, zal moeilijker externe financiering aantrekken. Ook de verkoper kan dan twijfelen aan deal certainty.
De eigen inbreng moet juridisch worden vastgelegd. Als meerdere kopers samen investeren, moet duidelijk zijn wie welk bedrag inbrengt, in welke vorm, wanneer het beschikbaar moet zijn en wat er gebeurt als een partij niet stort.
Bij een acquisitieholding of BidCo moet ook worden bepaald of de inbreng als eigen vermogen of aandeelhouderslening wordt verstrekt. Voor meer over deze structuur, zie Overname via een acquisitieholding of BidCo.
Bankfinanciering
Bankfinanciering is een veelgebruikte bron van overnamefinanciering. De bank zal kijken naar de cashflows van de target, historische resultaten, werkkapitaal, schuldpositie, kwaliteit van management, sectorrisico’s en zekerheden.
De bankfinanciering kan worden verstrekt aan de koper, BidCo of soms aan een groepsvennootschap. De financiering kan bestaan uit een overnamelening, werkkapitaalfaciliteit, rekening-courant, herfinanciering van bestaande schuld of combinatie daarvan.
Voor de transactie is belangrijk op welk moment de bank voldoende commitment geeft. Een indicatieve term sheet is iets anders dan een bindende financieringstoezegging. De LOI en SPA moeten aansluiten bij de status van de financiering.
Als financiering nog niet definitief is, moet de koper voorkomen dat hij zich onvoorwaardelijk verplicht tot closing.
Investeerders en co-investeerders
Naast bankfinanciering kan een koper werken met investeerders. Denk aan een private-equitypartij, family office, informal investor, strategische mede-investeerder of managementteam.
Investeerders brengen meestal eigen vermogen of achtergestelde leningen in. In ruil daarvoor willen zij governance-rechten, informatie, reserved matters, exitrechten, rendementspreferenties of bescherming tegen verwatering.
Als investeerders nodig zijn om de overname te financieren, moeten hun commitment en voorwaarden tijdig duidelijk zijn. De verkoper wil niet afhankelijk zijn van onzekere investeerdersgesprekken die pas na signing worden afgerond.
Daarom is het belangrijk om vroeg te bepalen welke commitments nodig zijn: equity commitment letter, aandeelhoudersovereenkomst, term sheet, investment agreement of bestuursgoedkeuring van de investeerder.
Aandeelhoudersleningen
Aandeelhoudersleningen worden vaak gebruikt om de koper of BidCo te financieren. Zij kunnen flexibiliteit bieden, maar moeten goed worden gedocumenteerd.
Belangrijke punten zijn looptijd, rente, aflossing, achterstelling, opeisbaarheid, conversierechten, zekerheden en samenloop met bankfinanciering. Banken verlangen vaak dat aandeelhoudersleningen worden achtergesteld. Ook kunnen beperkingen gelden voor rente- of aflossingsbetalingen zolang externe financiering uitstaat.
Bij meerdere aandeelhouders moet worden bepaald of iedereen pro rata leent, wat gebeurt als één aandeelhouder extra financiert en of niet-meedoen leidt tot verwatering of andere gevolgen.
Aandeelhoudersleningen lijken soms intern en eenvoudig, maar kunnen bij herfinanciering, exit of aandeelhoudersconflict juist centraal komen te staan.
Vendor financing
Vendor financing betekent dat de verkoper een deel van de koopprijs financiert. De bekendste vorm is de vendor loan: een deel van de koopprijs wordt niet bij closing betaald, maar blijft als lening van de verkoper aan de koper openstaan.
Voor kopers kan vendor financing de financieringsbehoefte bij closing verlagen. Voor verkopers kan het de transactie mogelijk maken of leiden tot een betere prijs. Maar de verkoper loopt kredietrisico op de koper en indirect op de onderneming na closing.
De vendor loan moet daarom zorgvuldig worden geregeld. Denk aan rente, looptijd, aflossing, achterstelling bij bankfinanciering, zekerheden, informatieverplichtingen, versneld opeisbare gevallen en samenloop met dividend of managementfees.
Een vendor loan is geen administratieve nabetaling. Het is een financieringsinstrument en hoort juridisch zo te worden behandeld.
Zekerheden
Financiers verlangen vaak zekerheden. Dat kunnen pandrechten op aandelen, bankrekeningen, vorderingen, inventaris of IP zijn. Ook kunnen garanties, negatieve pledge-bepalingen, covenants en informatieverplichtingen worden gevraagd.
De zekerhedenstructuur moet passen bij de overname. Als aandelen in de target worden verpand, moet worden gekeken naar statuten, bestaande financiering, aandeelhoudersafspraken en notariële vereisten. Als de target zelf zekerheden verstrekt voor acquisitiefinanciering, moeten corporate benefit, governance en financiële positie worden beoordeeld.
Zekerheden raken dus niet alleen finance-documentatie. Zij hebben ook corporate, fiscale en transactionele gevolgen.
Commitment papers en deal certainty
Verkopers willen weten of de koper de transactie kan financieren. Daarom vragen zij vaak om bewijs van financiering: bankterm sheet, commitment letter, equity commitment, proof of funds of investeerderstoestemming.
Voor kopers is belangrijk om goed te onderscheiden tussen indicatieve en bindende stukken. Een non-binding term sheet geeft minder zekerheid dan een ondertekende commitment letter. Ook kunnen financieringsstukken voorwaarden bevatten die nog niet zijn vervuld.
De LOI en SPA moeten aansluiten bij de werkelijke financieringsstatus. Als financiering nog afhankelijk is van kredietcommissie, due diligence, zekerheden, tax structuring of definitieve documentatie, moet dat worden meegenomen in het financieringsvoorbehoud.
Het financieringsvoorbehoud
Een financieringsvoorbehoud bepaalt dat de koper de transactie alleen hoeft voort te zetten of te closen als financiering beschikbaar komt.
Voor de koper is dit belangrijk als externe financiering nodig is. Voor de verkoper is het een risico, omdat de transactie kan wegvallen ondanks commerciële overeenstemming.
Daarom wordt onderhandeld over de formulering. Geldt het voorbehoud alleen in de LOI, of ook in de SPA? Tot welke datum kan de koper zich erop beroepen? Welke inspanningen moet de koper leveren? Welke financiers worden benaderd? Moet de koper alternatieve financiering zoeken? Welke bewijzen moet de koper tonen als financiering niet lukt?
Een te ruim voorbehoud geeft de koper veel vrijheid, maar verlaagt deal certainty. Een te beperkt voorbehoud kan de koper verplichten tot closing zonder financiering. De juiste balans hangt af van dealgrootte, financieringsbronnen, timing en concurrentie in het verkoopproces.
Verdeling van financieringsrisico tussen koper en verkoper
Financieringsrisico kan op verschillende manieren worden verdeeld.
De koper kan verlangen dat signing pas plaatsvindt nadat financiering rond is. De verkoper kan eisen dat de SPA geen financieringsvoorbehoud bevat. Partijen kunnen werken met een korte financieringsperiode, een long-stop date, break fee, reverse break fee of verplichting om redelijke inspanningen te leveren.
Bij competitieve verkoopprocessen hebben verkopers vaak voorkeur voor kopers met zekere financiering. Een koper die financiering nog moet ophalen, kan commercieel in het nadeel zijn, tenzij de prijs hoger is of andere voorwaarden aantrekkelijker zijn.
Voor kopers is daarom belangrijk om financiering zo vroeg mogelijk te organiseren en het financieringsvoorbehoud helder te formuleren in de LOI.
Praktische conclusie
Overnamefinanciering is een kernonderdeel van de transactie. Zij bepaalt niet alleen of de koopprijs kan worden betaald, maar ook hoe de transactie wordt gestructureerd, welke zekerheden worden verstrekt, welke governance ontstaat en hoeveel deal certainty de verkoper krijgt.
Kopers moeten vroeg bepalen welke combinatie van eigen inbreng, bankfinanciering, investeerders, aandeelhoudersleningen en vendor financing nodig is. Verkopers moeten beoordelen of de koper financierbaar is en welk financieringsrisico zij accepteren.
Een goed financieringsvoorbehoud beschermt de koper zonder de verkoper onnodig in onzekerheid te laten. Dat vraagt om duidelijke afspraken in LOI, SPA, financieringsdocumentatie en closing agenda.
FAQ
Wat is overnamefinanciering?
Overnamefinanciering is de financiering die een koper gebruikt om de koopprijs en transactiekosten van een bedrijfsovername te betalen.
Wat is een financieringsvoorbehoud?
Een financieringsvoorbehoud bepaalt dat de koper alleen hoeft door te gaan met de transactie als de benodigde financiering beschikbaar komt binnen afgesproken voorwaarden.
Wat is een vendor loan?
Een vendor loan is een lening van de verkoper aan de koper, meestal doordat een deel van de koopprijs pas na closing wordt betaald.
Waarom wil een verkoper geen ruim financieringsvoorbehoud?
Omdat dit de transactie onzeker maakt. De verkoper loopt het risico dat de koper na exclusiviteit of signing toch niet kan financieren.
Welke stukken tonen financieringszekerheid aan?
Dat kunnen proof of funds, bank commitment letters, equity commitment letters, investeerderstoestemmingen of definitieve financieringsdocumentatie zijn.
Over Dirk de Waard
Dirk de Waard is advocaat ondernemingsrecht en M&A en partner bij Venture Lawyers in Amsterdam. Hij adviseert ondernemers, strategische kopers, investeerders, managementteams en overnameadviseurs over overnamefinanciering, financieringsvoorbehouden, acquisitiestructuren, vendor loans, aandeelhoudersleningen en M&A-transacties.
ViottaLaw is het persoonlijke insights platform van Dirk. Juridische dienstverlening wordt verricht vanuit Venture Lawyers.
Overnamefinanciering of financieringsvoorbehoud beoordelen?
De financieringsstructuur bepaalt vaak of een overname daadwerkelijk kan closen. Eigen inbreng, bankfinanciering, investeerders, vendor financing, zekerheden en financieringsvoorbehoud moeten daarom vroeg worden afgestemd.
Dirk de Waard adviseert kopers, verkopers en overnameadviseurs over overnamefinanciering en financieringsrisico in bedrijfsovernames. Neem contact op via dirk.dewaard@viottalaw.com om de financieringsstructuur of LOI-bepalingen te laten beoordelen.
