Investering, commerciële samenwerking en strategische afhankelijkheid
Category: NieuwsInvestering, commerciële samenwerking en strategische afhankelijkheid
Corporate venture capital lijkt op gewone venture capital, maar heeft een andere dynamiek. Een strategische investeerder investeert niet alleen geld. Hij kan ook klant, leverancier, distributiepartner, licentienemer, ontwikkelingspartner of potentiële koper zijn.
Voor Nederlandse startups en scale-ups kan dat aantrekkelijk zijn. Een corporate investeerder kan markttoegang, technische expertise, distributie, reputatie en commerciële validatie bieden. Voor de corporate kan de investering toegang geven tot innovatie, technologie, data, nieuwe markten of een strategische positie.
Maar die dubbele relatie maakt de documentatie gevoeliger. Naast de investment agreement en aandeelhoudersovereenkomst zijn vaak commerciële afspraken nodig. Denk aan licenties, samenwerkingsovereenkomsten, distributie, exclusiviteit, data-afspraken, development agreements of pilot contracts.
Deze blog is onderdeel van Venture Capital Insights en sluit aan op Term sheets in VC-financieringsrondes, Side letters bij Nederlandse startupfinanciering en Warranties en due diligence in VC-transacties.
Twee relaties naast elkaar
Bij corporate venture capital bestaan vaak twee relaties naast elkaar.
De eerste relatie is de investeringsrelatie. De corporate wordt aandeelhouder of investeerder. Hij krijgt aandelen, preferente rechten, informatierechten, pro rata-rechten, vetorechten of andere investor rights.
De tweede relatie is de commerciële relatie. De corporate wil misschien klant worden, technologie gebruiken, producten distribueren, IP licenseren, data delen, pilots draaien of samen nieuwe producten ontwikkelen.
Deze relaties moeten gescheiden maar gecoördineerd worden. Het is riskant om commerciële afspraken alleen in de aandeelhoudersovereenkomst te verstoppen. Het is even riskant om de commerciële overeenkomst los te zien van de investeerderspositie.
De centrale vraag is: wat gebeurt er als de commerciële samenwerking eindigt, maar de corporate aandeelhouder blijft? En omgekeerd: wat gebeurt er als de corporate zijn aandelen verkoopt, maar commerciële rechten behoudt?
Exclusiviteit en strategische afhankelijkheid
Corporate investeerders vragen soms exclusiviteit. Dat kan gaan om exclusieve distributie, exclusief gebruik van technologie, exclusieve samenwerking in een sector of geografisch gebied, of een verbod om met concurrenten samen te werken.
Voor de startup kan exclusiviteit aantrekkelijk zijn als daar serieuze omzet, markttoegang of investering tegenover staat. Maar exclusiviteit kan ook strategische afhankelijkheid creëren. Een brede exclusiviteit kan toekomstige klanten, partners, investeerders of kopers afschrikken.
Daarom moet exclusiviteit nauwkeurig worden begrensd. Denk aan duur, territorium, sector, productlijn, minimum commitments, beëindigingsrechten, performance targets en uitzonderingen.
Een startup moet voorkomen dat zij in ruil voor een relatief beperkte investering een commerciële lock-up weggeeft die latere financiering of exit beperkt.
IP-eigendom en licenties
IP is vaak het kernpunt bij corporate venture capital.
De corporate wil toegang tot technologie, knowhow, software, data of ontwikkelingsresultaten. De startup wil kapitaal en commerciële tractie, maar moet haar kern-IP beschermen.
De documentatie moet daarom duidelijk maken wie eigenaar is van bestaande IP, wie eigenaar wordt van nieuw ontwikkelde IP en welke licenties worden verleend.
Een licentie kan exclusief of niet-exclusief zijn, beperkt of wereldwijd, tijdelijk of langdurig, royalty-free of betaald, overdraagbaar of niet-overdraagbaar. Elk van die keuzes heeft gevolgen voor toekomstige rondes en verkoopbaarheid.
Voor startups is vooral belangrijk dat de corporate geen controle krijgt over kerntechnologie zonder passende tegenprestatie en duidelijke exitregels.
Data en ontwikkelingsresultaten
Bij technologie-, AI-, software-, healthtech- en platformbedrijven speelt data vaak een grote rol.
Een corporate kan toegang willen tot gebruikersdata, trainingsdata, klantinformatie, testresultaten of ontwikkelingsdata. De startup moet dan nadenken over privacy, eigendom, gebruiksrechten, confidentiality, security en commerciële exploitatie.
Ook ontwikkelingsresultaten moeten worden geregeld. Als de startup en corporate samen een product ontwikkelen, wie mag dat product gebruiken? Mag de startup het ook aan andere klanten verkopen? Mag de corporate de resultaten intern hergebruiken? Wat gebeurt er als de samenwerking eindigt?
Deze punten horen niet pas in de commerciële overeenkomst na closing. Zij kunnen bepalend zijn voor de waardering van de startup en moeten dus al in de term sheet worden meegenomen.
Informatie- en vetorechten
Corporate investeerders vragen vaak informatie- en vetorechten. Dat is op zichzelf niet vreemd. Iedere serieuze investeerder wil zicht op financiële prestaties, budget, strategie en belangrijke besluiten.
Bij een corporate investeerder ligt dit gevoeliger. De corporate kan ook concurrent, klant of strategische marktpartij zijn. Informatie die voor een financiële investeerder normaal is, kan voor een corporate concurrentiegevoelig zijn.
Daarom moet worden bepaald welke informatie wordt gedeeld, met wie binnen de corporate, onder welke confidentiality-verplichtingen en of clean team-achtige beperkingen nodig zijn.
Ook vetorechten moeten zorgvuldig worden begrensd. Een corporate investeerder mag redelijke bescherming krijgen, maar mag de startup niet blokkeren bij toekomstige financiering, productontwikkeling, commerciële partnerships of verkoop aan een andere strategische partij.
Zie ook Reserved matters en vetorechten in Nederlandse BV’s.
Toekomstige financieringsrondes
Corporate venture capital kan latere financieringsrondes beïnvloeden.
Nieuwe VC-investeerders zullen kijken naar de rechten van de corporate. Heeft de corporate exclusiviteit? Zijn er ROFR- of ROFN-rechten? Heeft de corporate informatie over concurrentiegevoelige zaken? Kan de corporate toekomstige financiering blokkeren? Zijn er commerciële verplichtingen die de vrijheid van de startup beperken?
Als de corporate te veel strategische controle heeft, kan een financiële VC huiverig worden. De startup lijkt dan minder onafhankelijk, minder verkoopbaar of te afhankelijk van één commerciële partij.
Daarom moet de governance zo worden ingericht dat de corporate bescherming krijgt, maar niet de toekomstige financierbaarheid van de startup schaadt.
ROFR, ROFN en change-of-controlrechten
Corporate investeerders vragen soms een right of first refusal, right of first negotiation of change-of-controlrecht bij een verkoop van de startup.
Voor de corporate is dat begrijpelijk. De investering kan bedoeld zijn om een strategische positie te behouden of een latere acquisitie mogelijk te maken.
Voor de startup en founders kan dit nadelig zijn. Als een potentiële koper weet dat een corporate investeerder voorkeursrechten heeft, kan dat het biedproces verstoren. Zeker als de potentiële koper een concurrent van de corporate is.
Daarom moeten ROFR-, ROFN- en change-of-controlrechten zorgvuldig worden afgebakend. Denk aan duur, trigger, procedure, uitzonderingen, prijsmechanisme, vertrouwelijkheid en samenloop met drag-along en tag-along.
Gevolgen voor latere verkoop
Een corporate venture capital-investering moet exit-ready zijn.
Als de startup later wordt verkocht, wil een koper weten of de corporate investeerder rechten heeft die de verkoop blokkeren of de waarde drukken. Denk aan exclusieve licenties, change-of-control consents, ROFR, datarechten, distributieafspraken, non-competes of veto’s.
Een strategische investeerder kan zelf de natuurlijke koper worden. Maar als de founders ook andere exitopties willen openhouden, moet de documentatie dat mogelijk maken.
Het uitgangspunt moet zijn: de corporate mag waarde toevoegen, maar mag de startup niet onnodig onverkoopbaar maken.
Praktische conclusie
Corporate venture capital kan voor Nederlandse startups zeer waardevol zijn. De juiste corporate investeerder kan meer brengen dan kapitaal: klanten, markttoegang, distributie, kennis, reputatie en een strategisch netwerk.
Maar de combinatie van aandeelhouderschap en commerciële samenwerking vraagt om zorgvuldige documentatie. Investment agreement, aandeelhoudersovereenkomst, licentie, distributie, data-afspraken en samenwerkingsovereenkomst moeten op elkaar aansluiten.
Voor founders is de belangrijkste vraag niet alleen hoeveel geld de corporate investeert. De vraag is welke strategische rechten de startup weggeeft en of toekomstige financiering en exit open blijven.
FAQ
Wat is corporate venture capital?
Corporate venture capital is een investering door een strategische onderneming in een startup of scale-up, vaak gecombineerd met commerciële samenwerking, toegang tot technologie of marktontwikkeling.
Waarom is CVC anders dan gewone VC?
Omdat de corporate investeerder vaak ook klant, leverancier, licentienemer, distributiepartner of potentiële koper is. Daardoor ontstaan andere belangen dan bij een puur financiële investeerder.
Waar moeten startups op letten bij exclusiviteit?
Exclusiviteit moet beperkt zijn in duur, scope, territorium, product en sector. Brede exclusiviteit kan toekomstige klanten, investeerders of kopers afschrikken.
Wie bezit de IP bij samenwerking met een corporate?
Dat moet expliciet worden vastgelegd. Bestaande IP, nieuw ontwikkelde IP, licenties en gebruiksrechten moeten duidelijk worden onderscheiden.
Kunnen CVC-rechten een latere exit blokkeren?
Ja. ROFR, ROFN, change-of-controlrechten, exclusieve licenties of vetorechten kunnen een verkoop bemoeilijken als zij te breed zijn geformuleerd.
Over Dirk de Waard
Dirk de Waard is advocaat ondernemingsrecht en M&A en partner bij Venture Lawyers in Amsterdam. Hij adviseert founders, startups, scale-ups, corporate investeerders, VC-fondsen en strategische partijen over venture capital, corporate venture capital, aandeelhoudersovereenkomsten, commerciële samenwerking, IP, governance en exitrechten.
ViottaLaw is het persoonlijke insights platform van Dirk. Juridische dienstverlening wordt verricht vanuit Venture Lawyers.
Corporate venture capital structureren?
Een corporate venture capital-deal moet investering en commerciële samenwerking goed scheiden én op elkaar laten aansluiten. Exclusiviteit, IP, data, distributie, informatie, vetorechten en exit moeten vanaf het begin goed worden vastgelegd.
Dirk de Waard adviseert startups, scale-ups en strategische investeerders over corporate venture capital-transacties. Neem contact op via dirk.dewaard@viottalaw.com om een CVC-investering of samenwerking juridisch goed te structureren.
