Een corporate investeerder aantrekken: aandelen en samenwerking
Category: NieuwsEen corporate als aandeelhouder en commerciële partner
Corporate venture capital (CVC) is een aandeleninvestering van een gevestigde onderneming in een startup of scale-up, vaak gecombineerd met een strategisch doel zoals toegang tot technologie, productontwikkeling, distributie of uitbreiding naar een nieuwe markt.
Voor een startup is vooral van belang wat naast het kapitaal daadwerkelijk wordt toegezegd. De corporate kan bijvoorbeeld investeren via een aparte venture-entiteit, terwijl een andere groepsmaatschappij klant wordt of een ontwikkelproject uitvoert. Als die rollen niet vooraf worden uitgewerkt, kan de aandeleninvestering worden afgerond terwijl de commerciële samenwerking waarop de founders rekenden nog onvoldoende vaststaat.
Bij de beoordeling van een CVC-voorstel kijk ik daarom eerst naar de partijen en geldstromen. Welke vennootschap investeert? Welke partij neemt producten af? Wie betaalt voor ontwikkeling? Welke afspraken horen in de aandeelhoudersovereenkomst of statuten en welke moeten in een afzonderlijke licentie-, ontwikkel- of distributieovereenkomst worden vastgelegd?
Die analyse bepaalt ook wat voor closing gereed moet zijn. De aandeleninvestering, governance, corporate approvals, notariële uitgifte en commerciële samenwerking moeten juridisch op elkaar aansluiten.
Deze bijdrage maakt deel uit van de reeks Corporate venture capital en strategische investeringen in Nederland.
Maak de commerciële bijdrage concreet
Voor een startup kan een eerste grote klant veel betekenen. De samenwerking kan referenties opleveren, productontwikkeling financieren en toegang geven tot een markt die zelfstandig moeilijk bereikbaar is.
Bij de beoordeling van een CVC-voorstel zou ik die voordelen vertalen naar concrete verplichtingen. Een introductie bij potentiële klanten geeft de onderneming een andere uitgangspositie dan een minimumafname. Een gezamenlijke productpresentatie heeft een andere waarde dan een gefinancierd ontwikkelprogramma.
Ook de tegenprestatie van de startup moet zichtbaar zijn. Misschien verlangt de corporate voorrang bij productontwikkeling, lagere prijzen of exclusieve distributie in een bepaald gebied. Die afspraken gebruiken capaciteit en kunnen andere omzetmogelijkheden beperken.
Ik zou de financiële planning daarom toetsen aan wat contractueel is toegezegd. Verwachte omzet uit de samenwerking kan apart worden opgenomen, met de aannames die daarvoor nog moeten uitkomen.
Laat de juiste groepsmaatschappij tekenen
Het ventureteam van een corporate kan namens een investeringsvennootschap onderhandelen. De producten worden vervolgens afgenomen door een andere groepsmaatschappij.
Voor de startup is van belang dat de commerciële verplichting bij de juiste partij terechtkomt. De investeringsovereenkomst met de venture-entiteit biedt op zichzelf weinig houvast over de afname door een zustermaatschappij.
Ik zou daarom vóór de documentatie vaststellen welke vennootschap investeert, welke de ontwikkeling financiert en welke klant of distributeur wordt. De betreffende partijen moeten zich verbinden aan de verplichtingen die zij uitvoeren.
Dat geldt ook voor de interne besluitvorming. Een enthousiaste sponsor binnen de corporate kan de samenwerking op gang brengen. Het contract moet blijven functioneren wanneer die persoon van rol verandert of vertrekt. Budget, bevoegdheid en verantwoordelijkheid horen bij de organisatie te zijn vastgelegd.
Houd kapitaal en omzet uit elkaar
Bij de aandeleninvestering moet duidelijk zijn waar het geld terechtkomt. Bij uitgifte van nieuwe aandelen ontvangt de BV de investering. Bij verkoop van bestaande aandelen ontvangt de verkopende aandeelhouder de koopprijs.
Daarnaast kunnen betalingen worden afgesproken voor ontwikkeling, licenties of producten. Die afspraken verdienen een eigen prijs en betalingsregeling.
Neem een corporate die EUR 3 miljoen investeert en verlangt dat de startup daaruit een specifiek product ontwikkelt. Dan moet worden vastgesteld hoeveel van die investering beschikbaar blijft voor de overige activiteiten. Een ontwikkelbudget dat volledig door de nieuwe aandeelhouder wordt bepaald, kan de oorspronkelijke groeiplannen ingrijpend veranderen.
Een begroting per activiteit helpt om dit vóór ondertekening bespreekbaar te maken. Daarbij hoort ook een afspraak over wijzigingen in het ontwikkelprogramma en de financiering daarvan.
Stem aandeelhouderschap en samenwerking op elkaar af
De investeringsovereenkomst regelt onder meer de inleg en voorwaarden voor toetreding. In de aandeelhoudersovereenkomst komen de afspraken over zeggenschap, informatie en toekomstige besluitvorming. De commerciële samenwerking krijgt een overeenkomst die past bij de activiteiten.
Bepaalde rechten moeten ook in de statuten worden verwerkt. De verhouding tussen die documenten behandel ik in Aandeelhoudersovereenkomst of statuten: waar leg je welke afspraak vast?.
Bij een corporate aandeelhouder zou ik vooral bekijken hoe besluiten over de samenwerking worden genomen. De startup kan bijvoorbeeld moeten onderhandelen over een prijsverhoging voor een aandeelhouder die tevens haar grootste klant is.
Het bestuur van de BV moet zich richten naar het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming. Dat blijft gelden wanneer een bestuurder op voordracht van de corporate is benoemd.
Daarom moeten informatievoorziening, besluitvorming en mogelijke belangenconflicten vooraf worden doordacht. De corporate heeft als aandeelhouder een andere positie dan als contractuele afnemer.
Regel wat bij closing gereed moet zijn
Bij uitgifte of overdracht van aandelen in een Nederlandse BV is een notariële akte nodig. De benodigde besluiten en eventuele voorkeursrechten moeten in de voorbereiding worden meegenomen.
Ik zou de closing afhankelijk maken van ondertekening van de commerciële afspraken die de investering dragen. Als exclusieve distributie onderdeel is van de onderhandeling over waardering en aandelen, moeten ook de afnameverplichtingen en beëindigingsvoorwaarden voldoende vaststaan.
Voor de founders is daarnaast relevant wat overblijft wanneer de samenwerking tegenvalt. Een corporate kan aandeelhouder blijven nadat een pilot is beëindigd. Dan moet duidelijk zijn of exclusiviteit vervalt en welke technologie de corporate nog mag gebruiken.
Waar partijen vooral een afzonderlijk project samen willen uitvoeren, kan een joint venture een geschiktere structuur zijn. Die keuze hoort vóór de onderhandelingen over het aandelenpercentage op tafel.
Vóór ondertekening zou ik de investering en commerciële bijdrage naast elkaar leggen: welke middelen ontvangt de startup, welke verplichtingen neemt zij op zich en welke activiteiten kan zij zelfstandig voortzetten? Dat overzicht vormt de basis voor de definitieve documenten.
FAQ
Moet een corporate investeerder ook klant worden?
Nee. De investering kan uitsluitend op aandeelhouderschap zijn gericht. Commerciële toezeggingen moeten afzonderlijk worden beoordeeld en vastgelegd.
Ontvangt de startup altijd het investeringsbedrag?
Bij uitgifte van nieuwe aandelen ontvangt de BV de inleg. Bij verkoop van bestaande aandelen gaat de koopprijs naar de verkoper.
Wat gebeurt er als de commerciële samenwerking eindigt?
Dat hangt af van de overeenkomsten. Het aandeelhouderschap eindigt niet automatisch. Voortgezette gebruiksrechten, exclusiviteit en eventuele overdracht van aandelen moeten afzonderlijk zijn geregeld.
Praktische conclusie
Voor founders zou ik een CVC-transactie pas als voldoende uitgewerkt beschouwen wanneer duidelijk is wat de onderneming financieel én commercieel ontvangt.
Het investeringsbedrag en de aandelenverhouding zijn één deel van de deal. Daarnaast moet vaststaan welke groepsmaatschappij afneemt, welke ontwikkeling wordt gefinancierd, welke technologie mag worden gebruikt en welke beperkingen voor de startup gelden.
Die afspraken moeten vervolgens in de juiste documenten terechtkomen. Governance en aandeelhoudersrechten horen thuis in de aandeelhoudersdocumentatie en waar nodig in de statuten. Afname, ontwikkeling, distributie en licenties moeten contractueel bij de juiste groepsmaatschappijen worden neergelegd.
Ik zou vóór ondertekening ook de situatie beoordelen waarin de samenwerking eerder eindigt dan verwacht. De corporate kan dan nog steeds aandeelhouder zijn. Voor founders moet duidelijk zijn welke exclusiviteit vervalt, welke gebruiksrechten blijven bestaan en hoeveel ruimte de onderneming daarna heeft om met andere partijen verder te gaan.
Dat overzicht geeft een veel betere basis voor de beslissing of de strategische waarde van de corporate opweegt tegen de rechten en beperkingen die met de investering worden afgesproken.
Over Dirk de Waard
Dirk de Waard is advocaat ondernemingsrecht, M&A en venture capital en partner bij Venture Lawyers in Amsterdam. Hij adviseert founders, ondernemingen en investeerders over participaties, aandeelhoudersafspraken en commerciële samenwerking.
Een corporate investeerder aantrekken?
Neem contact op met Dirk via dirk.dewaard@viottalaw.com om het investeringsvoorstel en de commerciële voorwaarden te bespreken. Hij begeleidt de venture capital-documentatie, aandeelhoudersafspraken en afstemming met de notaris.
