Reserved matters en vetorechten in Nederlandse BV’s

Reserved matters en vetorechten in Nederlandse BV’s

Korte samenvatting

Reserved matters en vetorechten worden gebruikt om belangrijke besluiten binnen een Nederlandse BV niet alleen aan het bestuur of een gewone aandeelhoudersmeerderheid over te laten. Zij geven aandeelhouders, investeerders of specifieke aandeelhoudersgroepen invloed op besluiten die wezenlijk zijn voor de onderneming, zoals financiering, overnames, aandelenuitgifte, dividend, strategiewijzigingen of verkoop van de onderneming.

Deze bijdrage maakt deel uit van de reeks Governance Insights over aandeelhoudersverhoudingen en besluitvorming in de Nederlandse BV.

Wat zijn reserved matters?

Reserved matters zijn onderwerpen waarvoor aanvullende goedkeuring nodig is voordat een besluit kan worden genomen of uitgevoerd. Die goedkeuring kan liggen bij een bepaalde aandeelhouder, een groep aandeelhouders, een aandelenklasse, de algemene vergadering, de raad van commissarissen of een ander governance-orgaan.

In de praktijk gaat het vaak om besluiten over aandelenuitgifte, financiering, overnames, verkoop van belangrijke activa, wijziging van strategie, dividend, benoeming of ontslag van bestuurders, transacties met verbonden partijen, procedures, herstructurering of verkoop van de onderneming.

Reserved matters komen vaak terug in aandeelhoudersovereenkomsten, investeringsovereenkomsten, joint venture-documentatie en soms ook in de statuten.

Waarom reserved matters belangrijk zijn

In een Nederlandse BV bestuurt het bestuur de onderneming. Aandeelhouders hebben belangrijke rechten, maar zitten niet automatisch op de stoel van het bestuur. Bij ondernemingen met meerdere aandeelhouders, investeerders, founders of joint venture-partners is die hoofdregel vaak te beperkt om alle belangen goed te beschermen.

Een investeerder wil bijvoorbeeld voorkomen dat zonder zijn instemming nieuwe aandelen worden uitgegeven, grote schulden worden aangegaan of belangrijke activa worden verkocht. Een founder of minderheidsaandeelhouder wil voorkomen dat een meerderheid de onderneming in een wezenlijk andere richting stuurt. Een joint venture-partner wil zekerheid dat kernbesluiten niet eenzijdig worden genomen.

Reserved matters en vetorechten brengen zulke besluiten onder een extra goedkeuringsregime.

Vetorechten: bescherming of blokkade?

Een vetorecht kan nodig zijn om een aandeelhouder of investeerder te beschermen tegen besluiten die zijn positie wezenlijk raken. Denk aan verwatering, ongewenste schuldfinanciering, verkoop van kernactiviteiten of transacties met gelieerde partijen.

Tegelijkertijd kan een te ruim vetorecht de onderneming onbestuurbaar maken. Als voor te veel commerciële of operationele beslissingen toestemming nodig is, ontstaat vertraging. Als één aandeelhouder structureel kan blokkeren, kan dat leiden tot deadlocks of aandeelhoudersgeschillen.

De juiste balans is daarom essentieel. Niet ieder belangrijk besluit hoeft een veto op te leveren. Soms is een gekwalificeerde meerderheid, bijvoorbeeld 75% of 80% van de stemmen, beter dan een individueel blokkeringsrecht.

Bestuursbesluit of aandeelhoudersbesluit?

Bij reserved matters moet duidelijk zijn welk orgaan het besluit neemt. Soms neemt het bestuur het besluit, maar is vooraf goedkeuring nodig van de aandeelhoudersvergadering, een investeerder of een raad van commissarissen. In andere gevallen ligt de besluitvorming zelf bij de aandeelhoudersvergadering, bijvoorbeeld met een verhoogde meerderheid of instemming van een bepaalde aandelenklasse.

Dat onderscheid is belangrijk. Een goedkeuringsrecht op een bestuursbesluit werkt anders dan een vetorecht binnen de aandeelhoudersvergadering. Onduidelijke formuleringen kunnen leiden tot discussie over de geldigheid van besluiten, de rol van het bestuur en de gevolgen van een schending.

Statuten of aandeelhoudersovereenkomst?

Reserved matters kunnen in de statuten, in de aandeelhoudersovereenkomst of in beide documenten worden opgenomen. Statutaire vastlegging ligt voor de hand als de afspraak vennootschapsrechtelijke werking moet hebben. De aandeelhoudersovereenkomst biedt juist meer ruimte voor gedetailleerde, commerciële en vertrouwelijke afspraken.

Vaak is een combinatie nodig. De statuten leggen de formele governance-structuur vast. De aandeelhoudersovereenkomst werkt uit welke besluiten onder goedkeuringsrechten vallen, welke informatie vooraf moet worden verstrekt, binnen welke termijn toestemming moet worden gegeven en wat de gevolgen zijn van schending.

Zie ook: Aandeelhoudersovereenkomst of statuten: waar leg je welke afspraak vast?

Praktijkvoorbeelden

Bij een venture capital-investering zal een investeerder vaak goedkeuringsrechten verlangen voor besluiten die zijn economische positie of exitmogelijkheden raken. Denk aan nieuwe aandelenuitgifte, grote financiering, verkoop van activa of wijziging van de rechten verbonden aan aandelen. Voor de onderneming is het belangrijk dat deze rechten niet zo breed worden dat normale groei en commerciële besluitvorming worden vertraagd.

Bij een joint venture zijn reserved matters vaak bedoeld om te voorkomen dat één partij de samenwerking eenzijdig stuurt. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat unanimiteit over te veel onderwerpen nodig is. Zonder duidelijke deadlock-regeling kan een vetorecht dan veranderen in een blokkademiddel.

Ook bij M&A-transacties zijn reserved matters relevant. Een koper wil weten of de vennootschap rechtsgeldig besluiten heeft genomen en of voor bepaalde transacties aanvullende goedkeuring nodig is. Onduidelijke governance-afspraken kunnen een transactie vertragen of leiden tot aanvullende voorwaarden.

Waar gaat het vaak mis?

In de praktijk ontstaan problemen vooral door te brede of vage formuleringen. Bijvoorbeeld wanneer goedkeuring nodig is voor “belangrijke contracten” of “strategische besluiten”, zonder duidelijke drempel of omschrijving.

Ook gaat het vaak mis wanneer niet duidelijk is wie goedkeuring moet geven, of het om een bestuursbesluit of aandeelhoudersbesluit gaat, welke meerderheid vereist is en wat er gebeurt als goedkeuring wordt geweigerd of uitblijft.

Reserved matters moeten daarom niet als standaardlijst worden gekopieerd. Zij moeten worden afgestemd op de onderneming, de cap table, de commerciële verhoudingen en de mate van bescherming die werkelijk nodig is.

Conclusie

Reserved matters en vetorechten zijn nuttige instrumenten binnen de governance van Nederlandse BV’s. Zij beschermen aandeelhouders, investeerders en joint venture-partners tegen besluiten die hun positie wezenlijk kunnen raken.

Maar te ruime of onduidelijke vetorechten kunnen de onderneming ook blokkeren. Goede governance vraagt daarom om een evenwichtige regeling: bescherming waar nodig, bestuurbaarheid waar mogelijk.

Wilt u reserved matters, vetorechten of goedkeuringsrechten opnemen of beoordelen in een aandeelhoudersovereenkomst, investeringsovereenkomst of statuten van een Nederlandse BV? Neem contact op met Dirk de Waard via dirk.dewaard@venturelawyers.nl.