One-tier boards bij Nederlandse venture-backed ondernemingen

Wanneer investeerdersbetrokkenheid een formele board-structuur wordt

Startups en scale-ups beginnen vaak met een eenvoudig bestuur: één of meer founders als statutair bestuurder en investeerders die via de aandeelhoudersovereenkomst bepaalde goedkeuringsrechten krijgen. Naarmate de onderneming groeit en grotere investeerders aantrekt, ontstaat vaak behoefte aan formelere governance.

Een one-tier board kan dan interessant zijn. In plaats van een afzonderlijk bestuur en een afzonderlijke raad van commissarissen heeft de vennootschap één bestuursorgaan waarin uitvoerende bestuurders en niet-uitvoerende bestuurders zitten. De founders of managementleden zijn meestal executive directors. Investeerders of onafhankelijke governance-profielen kunnen als non-executive directors worden benoemd.

Voor Nederlandse venture-backed ondernemingen kan dit nuttig zijn, maar het vraagt om zorgvuldige inrichting. Een board seat is iets anders dan een observer right. Een non-executive director heeft een formele rol en kan aansprakelijkheidsrisico lopen. Dat maakt de keuze voor een one-tier board wezenlijk anders dan een informele investor update call of advisory board.

Deze insight maakt deel uit van mijn serie over VC Insights: financieringsrondes, investeerdersrechten en governance bij Nederlandse startups en scale-ups. Zie ook mijn pagina’s over Dutch VC terms and Dutch BV structures, Dutch BV governance for US and international investors en shareholders’ agreements in the Netherlands.

Wat is een one-tier board?

Een one-tier board is een monistisch bestuursmodel. Binnen één bestuur wordt onderscheid gemaakt tussen uitvoerende bestuurders en niet-uitvoerende bestuurders.

Uitvoerende bestuurders houden zich bezig met de dagelijkse leiding van de onderneming. Niet-uitvoerende bestuurders houden toezicht op het beleid en de algemene gang van zaken en kunnen daarnaast betrokken zijn bij strategische besluitvorming.

Het verschil met een two-tier board is dat bij een two-tier structuur het bestuur en de raad van commissarissen aparte organen zijn. Bij een one-tier board zitten executive en non-executive directors in hetzelfde orgaan.

Voor startups kan dit aantrekkelijk zijn omdat investeerders dichter op de strategische besluitvorming zitten. Tegelijkertijd kan het de rolverdeling minder informeel maken. Een investeerder met een formele board seat is niet alleen waarnemer of adviseur, maar bestuurder.

Waarom kiezen venture-backed ondernemingen voor een one-tier board?

Een one-tier board kan passen bij een onderneming die professioneler wil worden bestuurd, maar nog geen zware two-tier governance wil inrichten.

Voor investeerders biedt het model meer informatie, betrokkenheid en invloed. Zij zitten dichter bij de besluitvorming dan wanneer zij alleen een aandeelhoudersveto of observer right hebben.

Voor founders kan het model helpen om strategische sparring, toezicht en investeerdersbetrokkenheid te structureren. Vooral bij scale-ups met internationale investeerders, institutionele VC’s of een voorbereiding op een latere financieringsronde kan een one-tier board herkenbaar zijn.

Het model past vooral wanneer de onderneming groot genoeg is om formele governance te dragen. Bij een zeer vroege startup kan het te zwaar zijn.

Benoemingsrechten en samenstelling

De samenstelling van de one-tier board moet zorgvuldig worden geregeld. In VC-deals wordt vaak afgesproken dat bepaalde investeerders het recht hebben om een non-executive director voor te dragen of te benoemen.

Daarbij moeten verschillende vragen worden beantwoord. Wie heeft het benoemingsrecht? Geldt het alleen zolang de investeerder een minimum belang houdt? Wat gebeurt er bij overdracht van aandelen? Is de nominee een vertegenwoordiger van de investeerder of moet hij onafhankelijk handelen in het belang van de vennootschap?

Dat laatste punt is essentieel. Een non-executive director mag door een investeerder zijn voorgedragen, maar heeft als bestuurder een eigen vennootschapsrechtelijke verantwoordelijkheid. Hij moet zich richten naar het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming, niet alleen naar het belang van de investeerder die hem heeft benoemd.

Dat verschil wordt in VC-deals soms onderschat.

Board observers

Een alternatief voor een formele board seat is een board observer right. Een observer mag board meetings bijwonen en informatie ontvangen, maar is geen bestuurder en heeft geen stemrecht.

Voor investeerders kan een observer right voldoende zijn om betrokken te blijven bij strategie en prestaties. Voor founders is het minder zwaar dan een formele non-executive seat. Voor de onderneming kan het aantrekkelijk zijn omdat er minder aansprakelijkheids- en governancecomplexiteit ontstaat.

Toch moeten observer rights goed worden geregeld. Denk aan vertrouwelijkheid, belangenconflicten, toegang tot informatie, uitsluiting bij competitief gevoelige onderwerpen en situaties waarin de observer niet aanwezig mag zijn.

Een observer is geen bestuurder, maar kan in de praktijk wel invloed uitoefenen. Daarom moet duidelijk zijn wat de rol wel en niet inhoudt.

Aansprakelijkheid en rolzuiverheid

De belangrijkste reden om voorzichtig te zijn met one-tier boards is aansprakelijkheid.

Niet-uitvoerende bestuurders hebben een formele bestuursrol. Zij houden toezicht, maar zijn onderdeel van hetzelfde bestuursorgaan. Dat betekent dat zij niet vrijblijvend kunnen meekijken. Zij moeten actief toezicht houden, vragen stellen, ingrijpen waar nodig en hun rol zorgvuldig vervullen.

Voor investeerders is dit relevant. Een board seat geeft invloed, maar ook verantwoordelijkheid. Een investeerder die vooral informatie en betrokkenheid wil, kan soms beter kiezen voor een observer right dan voor een formele non-executive director.

Voor founders is rolzuiverheid even belangrijk. De board moet niet functioneren als informele aandeelhoudersvergadering. Besluitvorming door bestuurders, aandeelhouders en investeerders moet gescheiden blijven waar dat juridisch nodig is.

One-tier board of two-tier board?

De keuze tussen one-tier en two-tier board hangt af van de fase, investeerdersbasis en governancebehoefte van de onderneming.

Een one-tier board kan geschikt zijn wanneer investeerders dicht bij de strategie willen zitten en de onderneming een compacte, internationale governance-structuur zoekt.

Een two-tier board ligt meer voor de hand wanneer toezicht duidelijker gescheiden moet worden van bestuur, bijvoorbeeld bij grotere ondernemingen, complexere stakeholderstructuren of wanneer een raad van commissarissen beter past bij het profiel van de onderneming.

Bij startups en scale-ups is de keuze vaak pragmatisch. De vraag is niet welk model theoretisch het beste is, maar welk model past bij de fase, cap table, investeerdersverwachtingen en besluitvorming.

Praktische drafting points

Als een venture-backed onderneming kiest voor een one-tier board, moeten de afspraken goed worden vastgelegd in statuten, aandeelhoudersovereenkomst en eventueel een bestuursreglement. Belangrijke punten zijn:

• de verhouding tussen executive en non-executive directors;
• benoemingsrechten van investeerders;
• voorwaarden voor behoud van een board seat;
• taken en bevoegdheden van non-executive directors;
• reserved matters en board approvals;
• informatievoorziening aan board members en observers;
• belangenconflicten;
• vertrouwelijkheid;
• aanwezigheid van observers;
• besluitvorming, quorum en meerderheden;
• vergoeding en D&O-verzekering;
• ontslag en vervanging van board members.

Voor internationale investeerders moet bovendien duidelijk worden gemaakt hoe de Nederlandse board-structuur zich verhoudt tot bekende US of UK VC-governanceconcepten.

Conclusie

Een one-tier board kan nuttig zijn voor Nederlandse venture-backed ondernemingen die investeerdersbetrokkenheid formeler willen organiseren. Het model biedt een compacte governance-structuur waarin executive en non-executive directors binnen één bestuursorgaan functioneren.

Maar een one-tier board is niet hetzelfde als een advisory board of investor update-mechanisme. Een non-executive director heeft een formele bestuursrol en daarmee ook verantwoordelijkheid.

Voor startups, scale-ups en investeerders is de praktische les: kies niet automatisch voor een board seat omdat die in internationale VC-documentatie gebruikelijk is. Bepaal eerst welke betrokkenheid nodig is, welk aansprakelijkheidsprofiel acceptabel is en hoe de governance binnen de Nederlandse BV moet worden ingericht.

FAQ

Wat is een one-tier board bij een Nederlandse BV?

Een one-tier board is een bestuursmodel met één bestuursorgaan waarin uitvoerende en niet-uitvoerende bestuurders zitten.

Wat is het verschil met een two-tier board?

Bij een two-tier board zijn bestuur en toezicht verdeeld over twee organen: het bestuur en de raad van commissarissen. Bij een one-tier board zitten executive en non-executive directors in één bestuur.

Waarom kiezen startups voor een one-tier board?

Vooral om investeerdersbetrokkenheid, toezicht en strategische besluitvorming formeler te organiseren zonder een aparte raad van commissarissen in te richten.

Is een board observer hetzelfde als een non-executive director?

Nee. Een observer mag meestal vergaderingen bijwonen en informatie ontvangen, maar is geen bestuurder en heeft geen stemrecht. Een non-executive director is wel bestuurder.

Heeft een non-executive director aansprakelijkheidsrisico?

Ja. Een non-executive director heeft een formele bestuursrol en moet zijn toezichthoudende taak zorgvuldig vervullen.

Over Dirk de Waard

Dirk de Waard is advocaat ondernemingsrecht en M&A en partner bij Venture Lawyers in Amsterdam. Hij adviseert founders, startups, scale-ups en investeerders over venture capital, one-tier boards, board seats, observer rights, benoemingsrechten, aandeelhoudersovereenkomsten en Dutch BV governance.

Een one-tier board of investor board seat goed structureren?

Een board seat geeft investeerders meer invloed, maar ook een andere governance- en aansprakelijkheidspositie. Bij Nederlandse startups en scale-ups moeten one-tier boards, observer rights en benoemingsrechten goed aansluiten op de statuten en aandeelhoudersovereenkomst.

Dirk de Waard adviseert founders, startups, scale-ups en investeerders over one-tier boards, board observers, investor governance en Dutch BV dealimplementatie. Neem contact op via dirk.dewaard@viottalaw.com om de governance-structuur van een venture-backed onderneming te bespreken.