SAFE, KISS, EPOS en converteerbare leningen bij Nederlandse startupfinanciering

SAFE, KISS, EPOS en converteerbare leningen bij Nederlandse startupfinanciering

Bij early-stage investeringen willen founders en investeerders vaak snel kapitaal ophalen zonder meteen een volledige aandelenronde te structureren. De waardering is nog onzeker, de documentatie moet praktisch blijven en de kosten moeten beheersbaar zijn. Daarom wordt in de pre-seed- en seedfase vaak gewerkt met eenvoudige financieringsinstrumenten zoals een converteerbare lening, SAFE, KISS of EPOS/ASAP.

Voor Nederlandse startups is de keuze voor zo’n instrument niet alleen een commerciële keuze. Het instrument moet ook werken binnen het Nederlandse BV-recht, de statuten, aandeelhoudersbesluiten, voorkeursrechten, notariële uitgifte van aandelen en toekomstige investeringsdocumentatie.

Deze pagina geeft een praktisch overzicht van de belangrijkste instrumenten. Voor een verdiepende uitleg over de Nederlandse SAFE-achtige variant, zie ook EPOS en ASAP bij Nederlandse startups: een SAFE-achtig instrument voor Dutch BV-financiering.

Deze blog is onderdeel van mijn bredere serie over Dutch VC terms and Dutch BV structures, converteerbare leningen en aandeelhoudersovereenkomsten in Nederlandse BV-structuren.

Waarom worden eenvoudige instrumenten gebruikt?

Een volledige aandelenronde kost tijd. Er moet worden onderhandeld over waardering, aandelenklasse, investor rights, governance, liquidation preference, anti-dilution, informatierechten, vesting, leaver-bepalingen en statutenwijzigingen. In een vroege fase is dat soms te zwaar.

Eenvoudige financieringsinstrumenten proberen dat probleem op te lossen. De investeerder verstrekt geld nu, terwijl conversie naar aandelen pas later plaatsvindt, meestal bij een volgende gekwalificeerde financieringsronde, exit of andere afgesproken gebeurtenis.

De belangrijkste voordelen zijn snelheid, lagere documentatiedruk en uitstel van waarderingsdiscussie. De belangrijkste risico’s zijn onduidelijke conversiemechanismen, toekomstige cap table-problemen, fiscale en accountingvragen, en mismatch met latere investeringsdocumentatie.

Converteerbare lening

De converteerbare lening blijft in Nederland het meest herkenbare instrument voor startupfinanciering.

De investeerder verstrekt een lening die op een later moment kan of moet converteren in aandelen. De lening bevat meestal afspraken over hoofdsom, rente, looptijd, discount, valuation cap, conversie bij een gekwalificeerde financieringsronde, conversie bij exit en wat er gebeurt bij default of maturity.

Voor investeerders biedt een converteerbare lening meer downside protection dan een SAFE-achtig instrument. Tot conversie heeft de investeerder in beginsel een vordering op de vennootschap. Voor founders kan de lening zwaarder voelen, omdat er rente, looptijd en mogelijk terugbetalingsdruk zijn.

De converteerbare lening is vooral geschikt wanneer het investeringsbedrag groter is, de investeerder meer bescherming wil of partijen een herkenbaar Nederlands instrument willen gebruiken. Zie ook mijn pagina over de convertible loan agreement in Dutch startup financing.

SAFE

SAFE staat voor Simple Agreement for Future Equity. Het instrument is ontstaan in de Amerikaanse startuppraktijk. Bij een SAFE verstrekt de investeerder financiering in ruil voor het recht om bij een toekomstige financieringsronde aandelen te ontvangen.

Een SAFE kent meestal geen rente en geen vaste terugbetalingsdatum. Daardoor is het instrument eenvoudiger dan een converteerbare lening. Tegelijkertijd betekent dit dat de investeerder vóór conversie vaak geen normale terugbetalingsvordering heeft als er geen volgende ronde of exit komt.

Bij gebruik in een Nederlandse BV moet een SAFE niet simpelweg uit de Amerikaanse praktijk worden gekopieerd. Conversie naar aandelen vereist onder Nederlands recht besluitvorming, controle van voorkeursrechten, aansluiting op statuten en uiteindelijk notariële uitgifte van aandelen. Ook moet worden nagedacht over hoe de SAFE zich verhoudt tot toekomstige preferred shares, liquidation preference, pro rata rights en investor consent rights.

KISS

KISS staat voor Keep It Simple Security. Ook dit instrument komt uit de Amerikaanse startuppraktijk. Een KISS kan lijken op een SAFE of op een converteerbare lening, afhankelijk van de gekozen variant.

Sommige KISS-documenten bevatten rente, maturity, MFN-bepalingen, informatierechten of andere investeerdersrechten. Daardoor is het instrument soms minder eenvoudig dan de naam suggereert.

Voor Nederlandse startups is de praktische vraag of een KISS begrijpelijk is voor toekomstige investeerders en uitvoerbaar is binnen een Nederlandse BV. Als het instrument te veel Amerikaanse aannames bevat, kan het bij een latere ronde juist vertraging veroorzaken.

EPOS en ASAP

EPOS staat voor Easy Prepayment on Shares. ASAP wordt vaak gebruikt als aanduiding voor Agreement for Subscription Against Advance Payment. Beide termen verwijzen naar een SAFE-achtige benadering waarbij een investeerder nu betaalt voor een toekomstig recht op aandelen.

Het idee is dat de investering geen klassieke lening is. Er is meestal geen rente en geen vaste maturity date. De investeerder krijgt een contractueel recht op toekomstige aandelen bij een volgende ronde, exit of andere afgesproken gebeurtenis.

Voor founders kan dit aantrekkelijk zijn, omdat er geen directe terugbetalingsdruk ontstaat. Voor investeerders is het belangrijk dat de conversievoorwaarden, informatiepositie en bescherming bij geen vervolgronde duidelijk zijn.

Een EPOS of ASAP is vooral relevant als partijen een SAFE-achtig instrument willen gebruiken, maar dit beter willen laten aansluiten op Nederlands recht en Dutch BV mechanics. Zie voor een verdieping EPOS en ASAP bij Nederlandse startups.

Wat is in de praktijk de beste keuze?

De keuze hangt af van de fase van de onderneming, het investeringsbedrag, de verhouding tussen founders en investeerders, de verwachte volgende ronde en de mate waarin downside protection belangrijk is.

Een converteerbare lening ligt vaak voor de hand als investeerders meer zekerheid willen, het bedrag substantieel is of de onderneming al verder is. Een SAFE of EPOS/ASAP kan passen bij een snelle pre-seed- of seedronde waarin snelheid en eenvoud zwaarder wegen dan uitgebreide bescherming. Een KISS kan nuttig zijn, maar vraagt extra aandacht omdat het instrument in verschillende varianten bestaat.

De belangrijkste vraag is niet welk document het kortst is. De belangrijkste vraag is of het instrument werkt bij conversie, vervolginvestering en exit.

Dutch BV mechanics: waar gaat het vaak mis?

Bij een Nederlandse BV kan geen enkel Amerikaans standaarddocument één-op-één worden gebruikt. De uitgifte van aandelen vereist meestal een aandeelhoudersbesluit, controle van voorkeursrechten en een notariële akte. Als er verschillende aandelenklassen nodig zijn, moeten de statuten daarop zijn ingericht.

Ook moet het instrument aansluiten op bestaande aandeelhoudersafspraken. Denk aan blokkeringsregelingen, aanbiedingsplichten, drag-along, tag-along, informatierechten, governance, optieregelingen en toekomstige investeringsrechten.

Daarnaast moet bij de volgende ronde duidelijk zijn hoe de SAFE, KISS, EPOS of converteerbare lening converteert. Wordt geconverteerd vóór of na de nieuwe investering? Hoe werkt de discount? Hoe wordt de valuation cap toegepast? Krijgt de investeerder dezelfde aandelenklasse als de nieuwe investeerder? Wat gebeurt er bij een down round?

Deze vragen moeten vooraf worden opgelost. Anders wordt een eenvoudig instrument later alsnog complex.

Praktische aandachtspunten voor founders

Founders moeten voorkomen dat een snelle financiering de cap table onnodig ingewikkeld maakt. Een onduidelijke valuation cap, meerdere side letters of verschillende SAFE-achtige documenten kunnen bij een latere seed- of Series A-ronde problemen geven.

Let vooral op verwatering, informatieverplichtingen, toekomstige investor rights, verplichtingen bij geen vervolgronde en aansluiting op werknemersparticipaties. Een instrument dat vandaag eenvoudig voelt, kan later duur worden als het toekomstige investeerders afschrikt.

Praktische aandachtspunten voor investeerders

Investeerders moeten beoordelen of zij vóór conversie voldoende bescherming hebben. Bij een converteerbare lening is die bescherming vaak sterker dan bij een SAFE of EPOS. Bij een SAFE-achtig instrument moet daarom extra worden gekeken naar informatie, conversiegebeurtenissen, exit-scenario’s, no-qualified-financing-scenario’s en de positie bij insolventie.

Ook is het belangrijk dat de conversie uitvoerbaar is. Een contractueel recht op aandelen is alleen waardevol als de vennootschap de corporate approvals, statutenwijziging en notariële uitgifte ook daadwerkelijk kan uitvoeren.

Conclusie

SAFE, KISS, EPOS en converteerbare leningen kunnen nuttige instrumenten zijn voor Nederlandse startupfinanciering. Zij maken het mogelijk om snel kapitaal op te halen en de waarderingsdiscussie uit te stellen.

Maar eenvoudig betekent niet vrijblijvend. Bij een Nederlandse BV moeten conversie, aandeelhoudersbesluiten, voorkeursrechten, statuten, notariële levering en toekomstige investor rights goed op elkaar aansluiten.

De beste keuze is daarom niet het instrument dat het meest lijkt op een Amerikaanse template. De beste keuze is het instrument dat past bij de fase van de onderneming, de investeerder, de volgende ronde en de Nederlandse juridische implementatie.

FAQ

Wat is het verschil tussen een SAFE en een converteerbare lening?

Een converteerbare lening is een schuldinstrument dat later kan converteren in aandelen. Een SAFE is meestal geen klassieke lening en kent vaak geen rente of vaste terugbetalingsdatum.

Kan een Amerikaanse SAFE zomaar worden gebruikt bij een Nederlandse BV?

Nee. Een SAFE moet worden aangepast aan Nederlands recht, statuten, aandeelhoudersbesluiten, voorkeursrechten en notariële uitgifte van aandelen.

Wat is een EPOS of ASAP?

Een EPOS of ASAP is een SAFE-achtig instrument voor Nederlandse startupfinanciering. De investeerder betaalt nu en krijgt een contractueel recht op toekomstige aandelen bij een afgesproken conversiegebeurtenis.

Welk instrument is founder-friendly?

SAFE-achtige instrumenten zijn vaak founder-friendly omdat zij meestal geen rente of maturity date kennen. Investeerders zullen dan wel extra aandacht willen voor informatie, conversie en bescherming bij geen vervolgronde.

Wat is meestal het meest gebruikte instrument in Nederland?

De converteerbare lening is in Nederland nog steeds het meest herkenbaar. SAFE-achtige instrumenten worden vaker besproken, maar moeten zorgvuldig worden aangepast aan Dutch BV mechanics.

Over Dirk de Waard

Dirk de Waard is advocaat ondernemingsrecht en M&A en partner bij Venture Lawyers in Amsterdam. Hij adviseert founders, startups, scale-ups, investeerders en private capital-partijen over venture capital, startupfinanciering, converteerbare leningen, SAFE-achtige instrumenten, aandeelhoudersafspraken, governance en Dutch BV dealimplementatie.

Een startupfinanciering structureren?

Een eenvoudig financieringsinstrument moet niet alleen snel te tekenen zijn. Het moet ook werken bij conversie, vervolginvestering en exit.

Dirk de Waard adviseert founders, investeerders en scale-ups over SAFE’s, KISS, EPOS, ASAP, converteerbare leningen, bridge-financieringen en conversie naar aandelen in Nederlandse BV’s. Neem contact op via dirk.dewaard@viottalaw.com om een early-stage investering of financieringsinstrument te bespreken.