Ondernemingsraad en SER Fusiegedragsregels bij bedrijfsovernames

Wanneer informeren, melden en advies vragen?

Bij bedrijfsovernames gaat veel aandacht uit naar koopprijs, due diligence, garanties, financiering en closing. Maar medezeggenschap kan net zo bepalend zijn voor het transactietijdpad.

Als de target een ondernemingsraad heeft, kan een voorgenomen overname of belangrijke wijziging adviesplichtig zijn. Daarnaast kunnen de SER Fusiegedragsregels in bepaalde situaties een melding aan vakbonden vereisen. Die processen moeten vaak plaatsvinden vóórdat de transactie definitief wordt uitgevoerd.

Voor kopers, verkopers en adviseurs is dit geen formaliteit. Een gebrekkig medezeggenschapstraject kan leiden tot vertraging, governanceproblemen, reputatierisico en discussie over de geldigheid of uitvoerbaarheid van transactiestappen.

Deze blog is onderdeel van M&A Insights: Nederlandse transactiepraktijk, Bedrijf Kopen: M&A Insights voor kopers en Bedrijf Verkopen: M&A Insights voor ondernemers en DGA’s.

Medezeggenschap is breder dan overgang van onderneming

Bij een asset deal kan overgang van onderneming relevant zijn. Werknemers kunnen dan onder omstandigheden automatisch overgaan naar de koper. Maar medezeggenschap is breder dan dat.

Ook bij een share deal, herstructurering, carve-out, fusie, verkoop van een bedrijfsonderdeel, sluiting, verplaatsing van activiteiten of wijziging van zeggenschap kan een OR-traject relevant zijn.

Het gaat dus niet alleen om de vraag of werknemers juridisch overgaan. Het gaat ook om de vraag of het besluit belangrijke gevolgen kan hebben voor de onderneming, werknemers, organisatie, financiering, zeggenschap of toekomststrategie.

Daarom moet medezeggenschap vroeg worden meegenomen in de transactiestructuur.

Wanneer kan OR-advies vereist zijn?

Een ondernemingsraad heeft adviesrecht bij bepaalde belangrijke voorgenomen besluiten. In een overnamecontext kan dat onder meer spelen bij overdracht van zeggenschap, duurzame samenwerking, beëindiging of inkrimping van werkzaamheden, belangrijke investeringen, belangrijke kredietverlening of reorganisatie.

De precieze beoordeling hangt af van de feiten. Niet iedere transactie vereist hetzelfde traject. Maar als de transactie belangrijke gevolgen heeft voor de onderneming of werknemers, moet het OR-aspect serieus worden onderzocht.

Voor de planning is vooral van belang dat het advies nog wezenlijke invloed moet kunnen hebben. Een OR-traject dat pas plaatsvindt nadat alle commerciële keuzes feitelijk definitief zijn, kan problematisch zijn.

Timing: vóór signing of tussen signing en closing?

De timing van OR-advies is een van de moeilijkste punten in M&A.

Partijen willen vaak eerst commerciële zekerheid voordat zij werknemers of de ondernemingsraad informeren. Tegelijk moet het advies op een moment worden gevraagd waarop het nog invloed kan hebben op het besluit.

In sommige processen wordt het OR-traject vóór signing afgerond. In andere transacties wordt signing gedaan onder een condition precedent dat het medezeggenschapstraject nog correct moet worden doorlopen vóór closing.

Welke route past, hangt af van de transactie, vertrouwelijkheid, marktsensitiviteit, werknemersimpact, koperprofiel en de mate waarin nog wijzigingen mogelijk zijn.

De SPA moet de gekozen route goed verwerken. Denk aan cooperation covenants, informatieverplichtingen, long-stop date, closing conditions en afspraken over communicatie.

Zie ook Conditions precedent in M&A-transacties en Signing en closing bij M&A-transacties.

Welke informatie moet worden verstrekt?

Een ondernemingsraad moet voldoende informatie krijgen om advies te kunnen geven. In een overnamecontext gaat het vaak om de aard van de transactie, de koper, strategische achtergrond, gevolgen voor werknemers, financiering, governance, organisatie, locaties, arbeidsvoorwaarden en toekomstige plannen.

Voor kopers kan dit gevoelig zijn. Zij willen niet altijd alle financieringsdocumentatie, strategie of integratieplannen delen. Voor verkopers speelt vertrouwelijkheid richting markt, werknemers, klanten en concurrenten.

Daarom moet de informatievoorziening zorgvuldig worden voorbereid. De informatie moet concreet genoeg zijn voor een zinvol advies, maar kan worden beschermd door confidentiality arrangements, fasering en afgestemde communicatie.

Een dataroomproces en OR-proces moeten niet door elkaar lopen, maar zij moeten wel op elkaar worden afgestemd.

Vertrouwelijkheid vóór signing

Overnames zijn vaak vertrouwelijk tot signing of closing. Dat botst soms met medezeggenschapsverplichtingen.

Vertrouwelijkheid is geen reden om medezeggenschap te negeren. Wel kan zij de inrichting van het proces beïnvloeden. Denk aan beperkte kring van geïnformeerde personen, geheimhoudingsafspraken, zorgvuldig geformuleerde adviesaanvraag en coördinatie tussen bestuur, koper, verkoper en adviseurs.

In competitieve verkoopprocessen is timing nog gevoeliger. De verkoper wil niet iedere potentiële bieding met de OR bespreken. Maar zodra een concreet voorgenomen besluit ontstaat, kan medezeggenschap alsnog relevant worden.

Het is daarom belangrijk om het medezeggenschapstraject te plannen als onderdeel van het dealproces, niet als late compliance-check.

SER Fusiegedragsregels

Naast het OR-traject kunnen de SER Fusiegedragsregels relevant zijn. Deze gedragsregels zien op bepaalde fusies en overnames en kunnen meebrengen dat vakbonden tijdig worden geïnformeerd.

De regels hebben een ander karakter dan het OR-adviesrecht. Zij richten zich op bescherming van werknemersbelangen via tijdige informatie aan vakorganisaties. In de praktijk kunnen zij vooral relevant zijn bij grotere transacties of transacties met duidelijke werknemersimpact.

Partijen moeten vroeg beoordelen of een melding nodig is, welke vakbonden moeten worden geïnformeerd en hoe dit zich verhoudt tot geheimhouding, signing en publicatie.

Ook hier geldt: als de melding pas wordt besproken vlak voor closing, kan het transactietijdpad onder druk komen te staan.

Positie van koper, verkoper en targetbestuur

Medezeggenschap is vaak primair een verantwoordelijkheid van de target of verkoper, maar de koper kan niet achteroverleunen.

De koper moet informatie aanleveren over zijn plannen, financiering, strategie, organisatie en gevolgen voor werknemers. Als de koper onduidelijk blijft, kan het OR-proces vertragen of inhoudelijk zwakker worden.

De verkoper moet zorgen dat het proces tijdig en zorgvuldig wordt gestart. Het targetbestuur moet zijn eigen verantwoordelijkheid nemen en niet alleen uitvoeren wat aandeelhouders of koper commercieel willen.

In de SPA moeten partijen daarom afspraken maken over wie welke informatie verstrekt, wie communiceert met de OR of vakbonden, wie verantwoordelijk is voor timing en wat gebeurt als het traject langer duurt dan verwacht.

Gevolgen van een gebrekkig proces

Een gebrekkig medezeggenschapstraject kan ernstige gevolgen hebben.

Het kan leiden tot vertraging van closing, procedures, reputatieschade, interne onrust en heropening van besluitvorming. Ook kan een koper ontdekken dat integratieplannen minder snel kunnen worden uitgevoerd dan gedacht.

Voor verkopers kan een gebrekkig proces de dealzekerheid verminderen. Voor kopers kan het betekenen dat zij een onderneming overnemen waarvan werknemers, OR of vakbonden zich onvoldoende gehoord voelen.

Medezeggenschap is dus niet alleen een juridische verplichting. Het is ook een onderdeel van deal execution en integratierisico.

Praktische conclusie

Ondernemingsraad en SER Fusiegedragsregels moeten vroeg in het overnameproces worden beoordeeld. Zij zijn niet beperkt tot overgang van onderneming en niet alleen relevant bij asset deals.

Voor kopers, verkopers en adviseurs is vooral timing belangrijk. Het advies of de melding moet worden gepland op een moment dat de transactie nog niet onomkeerbaar is, maar waarop wel voldoende concrete informatie beschikbaar is.

Een goed proces verbindt medezeggenschap met LOI, due diligence, SPA, conditions precedent, signing, closing en communicatie. Dat voorkomt dat een juridisch procesrisico op het laatste moment een transactierisico wordt.

FAQ

Is een ondernemingsraad altijd betrokken bij een overname?
Nee. Dat hangt af van de onderneming, de aard van de transactie en de gevolgen van het voorgenomen besluit. Bij belangrijke besluiten kan OR-advies wel vereist zijn.

Is medezeggenschap alleen relevant bij overgang van onderneming?
Nee. Ook share deals, carve-outs, zeggenschapswijzigingen, herstructureringen of belangrijke financieringsbesluiten kunnen medezeggenschapsvragen oproepen.

Moet OR-advies vóór signing worden afgerond?
Niet altijd. Soms kan signing plaatsvinden onder een condition precedent, maar het advies moet wel op een moment worden gevraagd waarop het nog wezenlijke invloed kan hebben.

Wat zijn de SER Fusiegedragsregels?
Dat zijn gedragsregels die in bepaalde fusie- en overnamesituaties tijdige informatie aan vakorganisaties kunnen vereisen.

Wie is verantwoordelijk voor het medezeggenschapstraject?
Meestal ligt de verantwoordelijkheid primair bij de target of verkoper, maar de koper moet vaak informatie aanleveren en meewerken aan het proces.

Over Dirk de Waard

Dirk de Waard is advocaat ondernemingsrecht en M&A en partner bij Venture Lawyers in Amsterdam. Hij adviseert ondernemers, DGA’s, strategische kopers, investeerders, managementteams en M&A-adviseurs over bedrijfsovernames, SPA’s, conditions precedent, governance, medezeggenschapsplanning en Nederlandse transactiepraktijk.

ViottaLaw is het persoonlijke insights platform van Dirk. Juridische dienstverlening wordt verricht vanuit Venture Lawyers.

Medezeggenschap in een overnametraject beoordelen?

Medezeggenschap kan invloed hebben op signing, closing en integratie. OR-advies, SER Fusiegedragsregels, vertrouwelijkheid, informatievoorziening en conditions precedent moeten daarom vroeg in het proces worden beoordeeld.

Dirk de Waard adviseert kopers, verkopers en M&A-adviseurs over medezeggenschap en transactieplanning bij Nederlandse overnames. Neem contact op via dirk.dewaard@viottalaw.com om het medezeggenschapstraject in een voorgenomen overname goed te structureren.