Aandeelhoudersovereenkomsten na overnames

Governance, reserved matters en exitrechten wanneer verkopers, founders of management blijven participeren

Niet iedere overname leidt tot een volledige exit. Verkopers, founders of management blijven regelmatig aandeelhouder na closing. Dat kan via rollover equity, managementparticipatie, minderheidsbelang, earn-outstructuur, co-investment of gedeeltelijke verkoop. In zulke transacties is de aandeelhoudersovereenkomst na closing net zo belangrijk als de SPA.

De SPA regelt de verkoop. De aandeelhoudersovereenkomst regelt de voortgezette samenwerking. Als die documenten niet goed op elkaar aansluiten, ontstaat na closing snel discussie over governance, informatie, besluitvorming, exit en waardeverdeling.

Deze blog sluit aan op Viotta’s M&A Insights, Private Equity Insights en Governance Insights.

Wanneer is een aandeelhoudersovereenkomst na overname nodig?

Een aandeelhoudersovereenkomst is nodig wanneer koper en verkoper na closing samen aandeelhouder blijven, of wanneer management mee-investeert in de nieuwe structuur. Dat komt vaak voor bij PE-deals, management buy-outs, founder rollovers, minderheidsinvesteringen en platformtransacties.

De vraag is dan niet alleen welke koopprijs wordt betaald. De vraag is ook hoe partijen na closing met elkaar samenwerken.

Zonder duidelijke aandeelhoudersovereenkomst blijft te veel afhankelijk van vertrouwen. Dat is riskant, zeker als de verhoudingen veranderen of de onderneming tegenvalt.

Governance en reserved matters

Reserved matters bepalen welke besluiten goedkeuring van bepaalde aandeelhouders vereisen. Denk aan overnames, verkoop van activa, nieuwe financiering, dividend, wijziging van budget, uitgifte van aandelen, benoeming van management of wijziging van strategie.

Voor de koper is belangrijk dat hij de onderneming kan aansturen. Voor de verkoper, founder of managementaandeelhouder is belangrijk dat zijn minderheidsbelang niet wordt uitgehold of genegeerd.

De lijst moet daarom precies zijn. Te veel veto’s maken de onderneming traag. Te weinig veto’s maken de minderheidspositie kwetsbaar.

Informatierechten

Een minderheidsaandeelhouder heeft informatie nodig om zijn positie te volgen. Dat geldt vooral wanneer hij nog een earn-out, vendor loan, rollover equity of toekomstige exitverwachting heeft.

De aandeelhoudersovereenkomst kan rapportageverplichtingen bevatten, zoals maandcijfers, kwartaalrapportages, jaarrekening, budget, KPI’s, board packs en informatie over belangrijke gebeurtenissen.

Tegelijk moet informatieverstrekking werkbaar blijven. Bij concurrentiegevoelige informatie, conflicten of strategische kopers kunnen beperkingen nodig zijn.

Drag-along, tag-along en overdracht

Exitrechten zijn cruciaal na een gedeeltelijke verkoop. De meerderheid wil kunnen verkopen zonder geblokkeerd te worden door minderheidsaandeelhouders. Minderheidsaandeelhouders willen voorkomen dat zij achterblijven of tegen ongunstige voorwaarden moeten meeverkopen.

Drag-along en tag-along bepalingen moeten daarom duidelijk zijn. Wie mag draggen? Welke meerderheid is nodig? Geldt een minimumprijs? Moet iedereen dezelfde voorwaarden accepteren? Hoe worden warranties, escrow, earn-out of non-compete verdeeld?

Ook overdrachtsbeperkingen zijn belangrijk. Niet elke aandeelhouder moet zijn belang vrij kunnen overdragen aan een derde.

Deadlocks en conflictmechanismen

Na closing kunnen partijen van mening verschillen over strategie, budget, acquisities, dividend, management of exit. Als de aandeelhoudersovereenkomst geen conflictmechanisme bevat, kan een geschil de onderneming blokkeren.

Deadlock-regelingen kunnen bestaan uit escalatie, mediation, bindend advies, put/call, shoot-out of verkoopproces. De juiste oplossing hangt af van de verhouding tussen partijen.

Bij founder rollovers en managementparticipaties is een zware shoot-out niet altijd passend. Soms is een lichtere escalatie- of exitregeling beter.

Verhouding tussen statuten en aandeelhoudersovereenkomst

Bij een Nederlandse BV moeten statuten en aandeelhoudersovereenkomst goed op elkaar aansluiten. Sommige afspraken werken vooral contractueel. Andere afspraken, zoals aandelenklassen, stemrechten, winstrechten, overdrachtsbeperkingen en bepaalde governance-afspraken, kunnen ook statutair relevant zijn.

Als de statuten iets anders zeggen dan de aandeelhoudersovereenkomst, ontstaat onzekerheid. Dat kan vooral problematisch worden bij een exit, conflict of vervolginvestering.

Daarom moet bij closing niet alleen de SPA worden getekend, maar ook de governance-documentatie goed worden geïmplementeerd.

Samenhang met SPA, earn-out en vendor loan

De aandeelhoudersovereenkomst na closing staat niet los van de SPA. Als de verkoper nog een earn-out ontvangt, een vendor loan heeft verstrekt of garanties heeft afgegeven, kunnen belangen door elkaar lopen.

Een verkoper die aandeelhouder blijft, wil informatie en bescherming. De koper wil voorkomen dat de verkoper via aandeelhoudersrechten het management hindert of post-closing claims strategisch gebruikt.

De documenten moeten die spanning ondervangen. SPA, vendor loan agreement, earn-outregeling en aandeelhoudersovereenkomst moeten samen worden gelezen.

Praktische conclusie

Aandeelhoudersovereenkomsten na overnames zijn essentieel wanneer verkopers, founders of management blijven participeren. Zij regelen de samenwerking na closing en bepalen hoe zeggenschap, informatie, overdracht, exit en conflicten worden beheerst.

De beste transacties zorgen dat SPA, statuten en aandeelhoudersovereenkomst vóór closing op elkaar aansluiten. Daarmee wordt voorkomen dat de juridische exit voor de ene partij een governanceconflict voor de andere partij wordt.

FAQ

Wanneer is na een overname een aandeelhoudersovereenkomst nodig?
Als koper en verkoper, founders of management na closing samen aandeelhouder blijven of als management participeert in de nieuwe structuur.

Wat zijn reserved matters?
Reserved matters zijn belangrijke besluiten waarvoor voorafgaande goedkeuring van bepaalde aandeelhouders of organen nodig is.

Moeten afspraken ook in de statuten staan?
Soms wel. Afspraken over aandelenklassen, stemrechten, winstrechten en overdrachtsbeperkingen moeten vaak goed aansluiten op de statuten.

Over Dirk de Waard

Dirk de Waard is advocaat ondernemingsrecht en M&A, partner bij Venture Lawyers in Amsterdam, en adviseert kopers, verkopers, founders, managementteams en investeerders over aandeelhoudersovereenkomsten, governance, rollover equity, managementparticipatie en post-closing afspraken.

Aandeelhoudersovereenkomst na overname opstellen?

Als verkopers, founders of management na closing blijven participeren, moet de aandeelhoudersovereenkomst goed aansluiten op de SPA, statuten, earn-out, vendor loan en governance-afspraken.

Dirk de Waard adviseert kopers, verkopers en managementteams over aandeelhoudersovereenkomsten na Nederlandse overnames. Neem contact op via dirk.dewaard@viottalaw.com om governance, reserved matters, informatierechten en exitrechten praktisch te structureren.