Aandeelhoudersstructuur opschonen vóór verkoop

Minderheidsaandeelhouders, STAK’s en oude participaties kunnen een verkoop vertragen als de afspraken niet vooraf helder zijn

Een aandeelhoudersstructuur opschonen vóór verkoop betekent dat de verkoper vooraf controleert wie aandeelhouder of certificaathouder is, welke rechten aan aandelen zijn verbonden en welke goedkeuringen, aanbiedingsregelingen of exitrechten een verkoop kunnen beïnvloeden.

Bij de verkoop van een onderneming ligt de aandacht vaak op koper, koopprijs en due diligence. Maar de eerste vraag is soms eenvoudiger: kan de verkoper de onderneming eigenlijk zonder blokkades verkopen?

Dat is niet altijd vanzelfsprekend. Bij meerdere aandeelhouders, STAK-structuren, certificaathouders, oude managementparticipaties, minderheidsaandeelhouders of familierelaties kunnen rechten bestaan die een verkoop vertragen of beïnvloeden. Denk aan blokkeringsregelingen, aanbiedingsverplichtingen, goedkeuringsrechten, drag-along, tag-along, vetorechten of afspraken over waardering.

Deze bijdrage maakt deel uit van de M&A Insights-reeks voor ondernemers, DGA’s en verkoopadviseurs over het verkoopklaar maken van een onderneming en sluit aan bij de bredere inzichten over aandeelhoudersverhoudingen en governance in de BV.

Waarom de aandeelhoudersstructuur vóór verkoop moet worden gecontroleerd

Een koper wil zekerheid dat hij alle aandelen kan verkrijgen, of ten minste het belang dat is toegezegd. Als niet duidelijk is wie moet meewerken, welke rechten gelden of of bepaalde aandeelhouders kunnen blokkeren, ontstaat closing risk.

Voor de verkoper is dat gevaarlijk. Een koper kan aanvullende voorwaarden stellen, de koopprijs verlagen of exclusiviteit gebruiken om druk uit te oefenen. Een interne aandeelhouderskwestie die vooraf had kunnen worden opgelost, wordt dan een onderhandelingsprobleem in de deal.

Daarom moet de verkoper vóór marktbenadering weten hoe de aandeelhoudersstructuur werkt.

Wie zijn de aandeelhouders en certificaathouders?

De eerste stap is feitelijk en juridisch: wie houdt de aandelen, welke soorten aandelen bestaan er en zijn er certificaten uitgegeven via een STAK?

Bij een eenvoudige DGA-structuur is dit meestal overzichtelijk. Bij oudere ondernemingen, familiebedrijven, managementparticipaties of startups kan het ingewikkelder zijn. Er kunnen oude participaties zijn toegezegd, certificaten zijn uitgegeven, aandelen zijn overgedragen binnen de familie of managers hebben economische rechten gekregen.

Voor verkoop moet duidelijk zijn wie juridisch moet tekenen, wie economisch gerechtigd is en wie informatie- of instemmingsrechten heeft.

Blokkeringsregelingen en aanbiedingsverplichtingen

Statuten van een BV bevatten vaak een blokkeringsregeling. Daarnaast kan de aandeelhoudersovereenkomst aanbiedingsverplichtingen bevatten. Die regelingen bepalen of aandelen vrij kunnen worden verkocht of eerst moeten worden aangeboden aan andere aandeelhouders.

Bij een volledige verkoop kan dit praktisch worden opgelost als alle aandeelhouders meewerken. Maar als één aandeelhouder niet wil meewerken, kan de regeling relevant worden.

Een verkoper moet daarom tijdig controleren of een voorgenomen verkoop een aanbiedingsplicht activeert, of goedkeuring nodig is en of termijnen gelden. Het is beter deze discussie te voeren vóórdat een koper exclusiviteit krijgt.

Drag-along en tag-along

Drag-along en tag-along rechten zijn belangrijk bij verkoop.

Een drag-along recht kan meerderheidsaandeelhouders helpen om minderheidsaandeelhouders mee te laten verkopen. Dat is aantrekkelijk voor een koper die 100% van de aandelen wil verkrijgen. Maar de drag moet wel correct zijn geformuleerd, met duidelijke drempels, procedure, prijsvoorwaarden en medewerkingsverplichtingen.

Een tag-along recht beschermt minderheidsaandeelhouders. Zij kunnen onder voorwaarden meeverkopen als de meerderheidsaandeelhouder verkoopt. Voor de verkoopplanning is relevant of tag-along rechten de transactie omvangrijker of complexer maken.

Zonder duidelijke drag/tag-regeling kan een minderheidspositie onverwacht een groot verkoopprobleem worden.

Goedkeuringsrechten en vetorechten

Aandeelhouders of investeerders kunnen goedkeuringsrechten hebben voor verkoop van aandelen, verkoop van activa, wijziging van activiteiten, belangrijke contracten, financiering of herstructurering. Die rechten staan vaak in statuten, aandeelhoudersovereenkomst of investeringsdocumentatie.

Voor een verkoper is het cruciaal om te weten welke consent rights gelden. Een verkoopproces moet niet pas bij signing ontdekken dat een investeerder, certificaathouder, pandhouder of medeaandeelhouder goedkeuring moet geven.

Bij venture capital, private equity, familiebedrijven en joint ventures is dit punt extra belangrijk.

Oude participaties en managementaandelen

Oude managementparticipaties kunnen verkoopprocessen vertragen. Soms zijn aandelen of certificaten ooit toegekend, maar is onduidelijk wat er gebeurt bij vertrek, ontslag, pensionering of verkoop van de onderneming.

Good leaver- en bad leaver-bepalingen, vesting, lock-ups en aanbiedingsverplichtingen moeten daarom worden gecontroleerd. Als een voormalige manager nog aandelen houdt of certificaten heeft, moet duidelijk zijn of die persoon moet meewerken aan verkoop.

Een koper wil geen onduidelijke groep kleine aandeelhouders die bij closing moet worden overtuigd.

Praktische conclusie

Een aandeelhoudersstructuur opschonen vóór verkoop is geen formaliteit. Het bepaalt of de verkoper de onderneming zonder interne blokkades kan verkopen.

Controleer vóór het verkoopproces wie aandeelhouder of certificaathouder is, welke aandelenrechten bestaan, welke blokkeringsregelingen gelden, of drag-along of tag-along kan worden gebruikt, welke goedkeuringen nodig zijn en of oude participaties of managementaandelen moeten worden opgelost.

Een schone aandeelhoudersstructuur geeft de verkoper controle over het proces. Een onduidelijke structuur geeft de koper en interne aandeelhouders onderhandelingsmacht.

FAQ

Waarom is de aandeelhoudersstructuur belangrijk bij verkoop?

Omdat een koper wil weten of alle aandelen rechtsgeldig kunnen worden geleverd en of aandeelhouders of certificaathouders de verkoop kunnen vertragen of blokkeren.

Wat is een drag-along recht?

Een drag-along recht kan bepaalde aandeelhouders verplichten om mee te verkopen als aan de afgesproken voorwaarden is voldaan.

Wat is een tag-along recht?

Een tag-along recht geeft minderheidsaandeelhouders het recht om mee te verkopen als een andere aandeelhouder zijn aandelen verkoopt.

Moet een STAK meewerken aan verkoop?

Dat hangt af van de administratievoorwaarden, statuten, certificaathoudersrechten en de structuur van de transactie.

Wanneer moet dit worden gecontroleerd?

Bij voorkeur vóórdat een verkoopproces start en voordat de verkoper exclusiviteit geeft aan een koper.

Over Dirk de Waard

Dirk de Waard is advocaat ondernemingsrecht en M&A, partner bij Venture Lawyers in Amsterdam, en adviseert ondernemers, DGA’s, aandeelhouders, investeerders en M&A-adviseurs over aandeelhoudersstructuren, aandeelhoudersovereenkomsten, STAK’s, drag-along, tag-along, verkoopprocessen en Nederlandse overnames.

Aandeelhoudersstructuur verkoopklaar maken?

Een verkoopproces wordt sterker als vooraf duidelijk is wie moet meewerken, welke aandeelhoudersrechten gelden en of minderheidsaandeelhouders, certificaathouders of oude participaties de verkoop kunnen beïnvloeden.

Dirk de Waard adviseert ondernemers en DGA’s over het opschonen van aandeelhoudersstructuren vóór verkoop. Neem contact op via dirk.dewaard@viottalaw.com om aandeelhoudersrechten, drag/tag, STAK-structuren en verkoopbevoegdheid tijdig te beoordelen.