Founder restrictions in Nederlandse venture capital-transacties
In Nederlandse venture capital-transacties gaan founder arrangements niet alleen over aandelen, waardering en investor rights. Zij gaan ook over een praktische vraag: wat mag een founder tijdens en na zijn of haar betrokkenheid bij de onderneming doen?
Voor investeerders is dit belangrijk. In veel startups en scale-ups dragen de founders de belangrijkste know-how, commerciële relaties, productvisie en het netwerk. Als een founder vertrekt en direct een concurrerende onderneming start of ondersteunt, kan dat de waarde van de onderneming, toekomstige financieringsrondes en exitmogelijkheden raken.
Voor founders is de balans ook belangrijk. Een founder moet niet verder worden beperkt dan nodig is. Nederlandse VC-documentatie moet de onderneming beschermen, zonder onnodig brede of moeilijk afdwingbare beperkingen te creëren.
In Nederlandse venture capital-transacties gaan founder arrangements niet alleen over aandelen, waardering en investor rights. Als onderdeel van de bredere Venture Capital Insights-reeks over Dutch BV financing, investor rights and growth company governance bespreekt dit artikel een praktische vraag: wat mag een founder tijdens en na zijn of haar betrokkenheid bij de onderneming doen?
Gebruikelijke founder restrictions
Founder restrictions komen in Nederlandse VC-rondes vaak terug in verschillende documenten, zoals de aandeelhoudersovereenkomst, investeringsovereenkomst, arbeidsovereenkomst, managementovereenkomst of opdrachtovereenkomst.
Veelvoorkomende bepalingen zijn:
- geheimhouding;
- overdracht van intellectuele eigendomsrechten;
- beperkingen op concurrerende activiteiten;
- non-solicitation van werknemers;
- non-solicitation van klanten en leveranciers;
- founder vesting;
- good leaver en bad leaver bepalingen;
- lock-up en overdrachtsbeperkingen.
Deze bepalingen moeten als één samenhangend pakket worden opgesteld. Een breed non-concurrentiebeding is niet altijd de beste of enige oplossing. Vaak bieden geheimhouding, IP-overdracht, non-solicitation en leaver provisions gerichtere bescherming.
Founder als aandeelhouder versus operationele rol
Een belangrijk onderscheid is het verschil tussen de founder als aandeelhouder en de founder als werknemer, bestuurder of consultant.
Een aandeelhoudersovereenkomst kan beperkingen bevatten die samenhangen met de positie van de founder als aandeelhouder. Die bepalingen zijn meestal bedoeld om de vennootschap en de andere aandeelhouders te beschermen tegen concurrerende activiteiten of misbruik van vertrouwelijke informatie.
Een arbeidsovereenkomst of managementovereenkomst kan beperkingen bevatten die samenhangen met de operationele rol van de founder. Die beperkingen moeten afzonderlijk worden beoordeeld. Onder Nederlands recht gelden voor non-concurrentiebedingen in arbeidsrelaties specifieke eisen. Een te breed of onvoldoende gemotiveerd beding kan ter discussie komen te staan.
Dezelfde tekst moet dus niet simpelweg in ieder document worden herhaald. De beperking moet passen bij de rol van de founder, de activiteiten van de onderneming en het belang dat wordt beschermd.
Reikwijdte is bepalend
Het belangrijkste drafting point is de reikwijdte.
Een founder restriction moet aansluiten bij de daadwerkelijke activiteiten van de onderneming. De bepaling moet niet zien op niet-gerelateerde sectoren of speculatieve toekomstige activiteiten. Ook het geografische bereik moet redelijk zijn in verhouding tot de markten waarin de onderneming actief is of concrete uitbreidingsplannen heeft.
Hetzelfde geldt voor de duur. Een beperking tijdens actieve betrokkenheid bij de onderneming is iets anders dan een beperking na vertrek. Hoe breder en langer de beperking, hoe belangrijker het is om te kunnen uitleggen waarom die nodig is.
Neem ook duidelijke uitzonderingen op. Passieve beleggingen, beursgenoteerde aandelen, fondsbelangen of kleine minderheidsbelangen zouden niet automatisch als concurrerende activiteiten moeten gelden als de founder geen strategische invloed of operationele rol heeft bij die onderneming.
Samenhang met leaver provisions en vesting
Founder restrictions moeten aansluiten op de vesting- en leaver provisions.
Als een founder vertrekt als bad leaver wegens ernstig verwijtbaar gedrag of concurrerende activiteiten, kunnen de gevolgen bestaan uit verlies van unvested shares, verplichte overdracht van aandelen of een lagere overdrachtsprijs. Als een founder als good leaver vertrekt, is een breed postcontractueel verbod vaak moeilijker te rechtvaardigen.
De aandeelhoudersovereenkomst moet daarom intern consistent zijn. Non-concurrentie, non-solicitation, vesting, leaver definitions en overdrachtsbepalingen moeten op elkaar aansluiten.
Praktische conclusie
In Nederlandse VC-transacties zou het doel niet moeten zijn om de breedst mogelijke founder restriction op te nemen. Het doel is een gericht en afdwingbaar beschermingspakket.
Voor internationale investeerders betekent dit dat US- of UK-style founder restrictions moeten worden aangepast aan de Nederlandse BV-context. Voor founders betekent dit dat beperkingen zorgvuldig moeten worden onderhandeld, zeker als zij ook na vertrek blijven gelden.
Een goed opgesteld Dutch VC-pakket beschermt vertrouwelijke informatie, IP, het team, klantenrelaties en de equity structure van de onderneming, zonder onnodig afdwingbaarheidsrisico te creëren.
Neem contact op!
Onderhandelt u over een Nederlandse VC-financieringsronde en heeft u advies nodig over founder restrictions, aandeelhoudersovereenkomsten, investor rights of Dutch BV governance? Neem contact op met Dirk de Waard via dirk.dewaard@viottalaw.com.
