Founder vesting na jaar vier: dead equity en Nederlandse startup governance

Waarom standaard 4-year vesting niet altijd genoeg is als een startup langer onderweg is naar Series A of exit

Vierjarige founder vesting kan goed werken bij de start van een startup. Het creëert commitment, beschermt de vennootschap als een founder vroeg vertrekt en geeft investeerders comfort dat het founding team economisch betrokken blijft.

Het probleem ontstaat vaak later. Als een co-founder rond jaar drie of vier vertrekt, kan hij of zij al grotendeels of volledig vested zijn, terwijl de onderneming nog ver verwijderd is van Series A, winstgevendheid of exit. De overblijvende founders moeten dan het grootste deel van de toekomstige waarde creëren, terwijl een vertrokken founder een substantieel aandelenbelang houdt.

Voor Nederlandse startups is dit niet alleen een cap table-probleem. Het is ook een documentatie- en implementatievraag. Founder vesting, leaver-bepalingen, terugkooprechten en cap table-clean-up moeten werken binnen de Nederlandse BV-documentatie en aandelenoverdrachtsmechaniek.

Deze blog sluit aan op Venture Capital Insights, founder vesting en leaver provisions bij startups en cap table-aanpassingen bij Nederlandse startups en scale-ups.

Het probleem: eerdere bijdrage tegenover toekomstige uitvoering

Een vertrekkende founder kan veel hebben bijgedragen. Het punt is dus niet dat die founder niets verdient. De vraag is of het resterende aandelenbelang nog in verhouding staat tot de toekomstige bijdrage, het toekomstige risico en de financierbaarheid van de onderneming.

Als de startup nog jaren productontwikkeling, fundraising, hiring, commerciële tractie en investor reporting nodig heeft, kan een grote passieve founderpositie lastig worden. Het kan de upside van de actieve founders verminderen, de option pool onder druk zetten en vragen oproepen bij nieuwe investeerders.

Investeerders kijken niet alleen naar juridische eigendom. Zij kijken naar incentives. Als de actieve founders het bedrijf dragen terwijl een vertrokken founder nog een groot percentage houdt, kan de cap table vóór een priced round moeten worden opgeschoond.

Reverse vesting en leaver-bepalingen

De gebruikelijke juridische oplossing is reverse vesting in combinatie met leaver-bepalingen.

Bij reverse vesting houdt de founder vaak vanaf het begin aandelen, maar blijft een deel daarvan onderworpen aan een overdrachts- of terugkoopverplichting als de founder vertrekt. Leaver-bepalingen bepalen vervolgens wat er bij vertrek gebeurt: hoeveel aandelen moeten worden overgedragen, wie ze mag kopen en tegen welke prijs.

Bij een Nederlandse BV moet dit goed worden gedocumenteerd. De aandeelhoudersovereenkomst moet de vesting schedule, leaver-categorieën, aanbiedingsplicht, waardering of terugkoopprijs, call option en eventuele volmacht regelen. Ook de statuten en blokkeringsregeling moeten worden gecontroleerd. Als aandelen in een BV daadwerkelijk worden overgedragen, is meestal een notariële akte nodig.

Een leaver-clausule is alleen nuttig als zij bij vertrek ook echt kan worden uitgevoerd.

Het probleem rond jaar drie en vier

Founder vesting werkt vaak duidelijk als iemand vroeg vertrekt. Bij vertrek na zes maanden of één jaar is nog een groot deel unvested.

Moeilijker wordt het bij vertrek rond jaar drie of vier. Dan kan bijna alles vested zijn, terwijl de startup nog midden in de moeilijkste fase zit: nog niet goed financierbaar, nog niet exit-ready en nog sterk afhankelijk van de remaining founders.

Daarom moeten startups zich afvragen of vierjarige vesting voldoende is. Denk aan langere vesting, milestone-based vesting, aanvullende terugkooprechten vóór Series A of een clean-upmechaniek die vóór een priced round kan worden gebruikt.

De juiste oplossing hangt af van de fase van de startup, de rol van de founders, de financieringsroute en de verwachtingen van investeerders.

Mogelijke oplossingen in Nederlandse startupdocumentatie

Een Nederlandse startup kan dit op verschillende manieren adresseren.

Een eerste optie is langere of gefaseerde vesting. Vier jaar basisvesting kan worden gecombineerd met aanvullende retentie- of milestone-afspraken, bijvoorbeeld gekoppeld aan een priced round, product launch, omzetniveau of andere overeengekomen mijlpaal.

Een tweede optie is een leaver-based repurchase right. De vennootschap, de andere founders of bepaalde aandeelhouders krijgen dan het recht om een deel van de aandelen van de vertrekkende founder over te nemen als de founder vóór een financieringsronde of mijlpaal vertrekt.

Een derde optie is founder reallocation. Een deel van het belang van de vertrekkende founder kan beschikbaar komen voor de remaining founders, management of een employee participation pool.

Een vierde optie is een settlement bij daadwerkelijk vertrek. Daarin kunnen aandelenoverdracht, release, IP-bevestiging, confidentiality, non-disparagement, advisory role en eventueel een cash payment worden gecombineerd. Bij een Nederlandse BV moet dit zorgvuldig worden afgestemd op de aandeelhoudersovereenkomst en statuten.

Creatieve oplossingen vragen om voorzichtigheid

Soms wordt gezocht naar een oplossing die incentives blijft uitlijnen in plaats van de banden volledig door te knippen. Bijvoorbeeld: de startup participeert in de nieuwe onderneming van de vertrekkende founder, terwijl de founder een kleiner of aangepast belang houdt in de bestaande startup.

Dat kan commercieel interessant klinken, maar is geen standaardoplossing. Bij een Nederlandse BV moet het bestuur beoordelen of de afspraak in het belang van de vennootschap is. Investor consent, waardering, related-party issues, gebruik van vennootschapsgeld, fiscale gevolgen, governance en de indruk richting toekomstige investeerders kunnen allemaal relevant zijn.

Een creatieve founder settlement moet dus worden beoordeeld als related-party en corporate-benefit vraagstuk, niet alleen als praktische handshake.

Praktische conclusie

De vraag is niet alleen of vierjarige vesting “market standard” is. De vraag is of de vesting- en leaverstructuur nog werkt als een founder vertrekt voordat de startup financierbaar, verkoopbaar of operationeel volwassen is.

Voor Nederlandse startups is dit geen spreadsheetprobleem. De aandeelhoudersovereenkomst, leaver-bepalingen, statuten, volmachten en notariële overdrachtsmechaniek moeten samen werken. Een schone cap table vóór Series A is veel eenvoudiger als het vertrek van een founder al vooraf goed is geregeld.

FAQ

Is vierjarige founder vesting altijd genoeg?
Niet altijd. Vierjarige vesting kan bij oprichting logisch zijn, maar te kort zijn als de startup veel langer nodig heeft richting Series A, winstgevendheid of exit.

Wat is dead equity?
Dead equity is een aandelenbelang dat niet meer gekoppeld is aan actieve bijdrage, toekomstig uitvoeringsrisico of operationele betrokkenheid.

Kan een Nederlandse startup een vertrekkende founder dwingen aandelen over te dragen?
Alleen als de documentatie daarvoor voldoende basis biedt. De aandeelhoudersovereenkomst, statuten, leaver-bepalingen en overdrachtsmechaniek moeten worden gecontroleerd.

Is voor overdracht van BV-aandelen een notaris nodig?
Meestal wel. De overdracht van aandelen in een Nederlandse BV vereist doorgaans een notariële akte.

Wanneer moeten founders dit regelen?
Bij voorkeur vóór oprichting of vóór de eerste serieuze financieringsronde. Onderhandelen is veel lastiger als de founder al is vertrokken.

Over Dirk de Waard

Dirk de Waard is advocaat ondernemingsrecht en M&A en partner bij Venture Lawyers in Amsterdam. Hij adviseert founders, startups, investeerders en managementteams over Nederlandse venture capital, founder vesting, aandeelhoudersovereenkomsten, leaver-bepalingen, cap table-clean-up en Nederlandse BV-implementatie.

ViottaLaw is het persoonlijke insights platform van Dirk. Juridische dienstverlening wordt verricht vanuit Venture Lawyers.

Founder vesting of leaver-bepalingen beoordelen?

Founder vesting moet de vennootschap, actieve founders en toekomstige investeerbaarheid beschermen. Daarvoor is meer nodig dan een standaard vesting schedule.

Dirk de Waard adviseert Nederlandse startups en investeerders over founder vesting, leaver-bepalingen en cap table-clean-up vóór financieringsrondes. Neem contact op via dirk.dewaard@viottalaw.com om te beoordelen of de documentatie werkt als een founder vertrekt.