Groepsstructuur verkoopklaar maken: holding, vastgoed, IP en intercompany-afspraken

Maak vóór het verkoopproces duidelijk wat wordt verkocht, wat achterblijft en welke groepsafspraken moeten worden beëindigd of voortgezet

Een groepsstructuur verkoopklaar maken betekent dat een ondernemer vóór verkoop beoordeelt welke vennootschappen, activa, contracten, schulden, IP-rechten, vastgoedposities en intercompany-afspraken onderdeel zijn van de transactie.

Bij DGA’s en ondernemers is de onderneming vaak niet beperkt tot één werkmaatschappij. Er is een holding, soms een vastgoed-BV, management-BV, IP-vennootschap, financieringsrelatie, rekening-courantpositie of intercompany lening. Ook kunnen activa zoals auto’s, merkrechten, software, domeinnamen, machines of vastgoed buiten de te verkopen vennootschap zitten.

Voor een koper is dat relevant. Hij wil weten wat hij koopt, welke activa nodig zijn voor de bedrijfsvoering, welke verplichtingen meekomen en welke afhankelijkheden na closing blijven bestaan. Voor de verkoper is het net zo relevant: wat moet hij vóór verkoop ontvlechten, overdragen, beëindigen of juist buiten de deal houden?

Deze bijdrage maakt deel uit van de M&A Insights-reeks voor ondernemers, DGA’s en verkoopadviseurs over het verkoopklaar maken van een onderneming en sluit aan bij de bredere M&A Insights over Nederlandse transactiepraktijk.

Waarom de groepsstructuur vóór verkoop moet worden beoordeeld

Veel ondernemingen groeien organisch. De juridische structuur is vaak ontstaan uit fiscale, financierings- of praktische keuzes uit het verleden. Wat toen logisch was, kan bij verkoop onhandig zijn.

Een koper wil meestal de operationele onderneming kopen. Maar die onderneming kan afhankelijk zijn van activa of afspraken die buiten de target zitten. Denk aan vastgoed in een vastgoed-BV, IP in de holding, werknemers in een andere vennootschap, managementdiensten vanuit de persoonlijke holding of intercompany leningen tussen groepsmaatschappijen.

Als dit pas tijdens due diligence zichtbaar wordt, ontstaat discussie over perimeter, koopprijs, garanties, closing deliverables en post-closing afhankelijkheden.

Holding en werkmaatschappij

Bij veel DGA-structuren houdt de persoonlijke holding de aandelen in de werkmaatschappij. De verkoop ziet dan meestal op de aandelen in de werkmaatschappij. Maar de holding kan ook contracten, activa, IP, leningen of managementafspraken hebben die relevant zijn voor de onderneming.

Voor verkoop moet duidelijk zijn welke afspraken tussen holding en werkmaatschappij bestaan. Worden managementovereenkomsten beëindigd? Zijn er rekening-courantverhoudingen? Zijn kosten correct doorbelast? Zijn er leningen of zekerheden? Moeten dividendbesluiten of management fees worden toegelicht?

Een koper wil geen afhankelijkheid van de verkopende holding na closing, tenzij dat bewust is afgesproken.

Vastgoed en huurovereenkomsten

Vastgoed zit vaak buiten de target, bijvoorbeeld in een vastgoed-BV van de DGA. Dat hoeft geen probleem te zijn, maar het moet wel goed worden geregeld.

Als de koper de onderneming overneemt maar het pand niet koopt, is een huurovereenkomst nodig die zakelijk, overdraagbaar en passend is bij de business. De looptijd, huurprijs, verlengingsopties, onderhoud, beëindigingsrechten en change-of-control-bepalingen moeten duidelijk zijn.

Als het vastgoed wel wordt mee verkocht, moet worden bepaald of dat via aandelen, activa of aparte vastgoedtransactie gebeurt. Dat heeft invloed op koopprijs, financiering en closing.

IP, software en domeinnamen

IP-rechten zitten niet altijd waar de koper ze verwacht. Merken, domeinnamen, software, ontwerpen, handelsnamen of knowhow kunnen op naam staan van de holding, de DGA privé, een andere groepsmaatschappij, een freelancer of een oude ontwikkelaar.

Voor verkoop moet worden vastgesteld wie eigenaar is van de IP die nodig is voor de onderneming. Als IP buiten de target zit, moet worden bepaald of die rechten vóór closing worden overgedragen, gelicentieerd of buiten de deal blijven.

Bij software, AI, platformbedrijven en technologiegedreven ondernemingen is dit vaak een waardebepalend punt. Onduidelijke IP-eigendom leidt snel tot prijsdruk of closing conditions.

Intercompany leningen en rekening-courant

Intercompany verhoudingen moeten vóór verkoop helder zijn. Denk aan leningen tussen holding en werkmaatschappij, rekening-courantposities, management fees, kostenverdelingen, dividendvorderingen of zekerheden.

Een koper wil meestal dat intra-groepsverhoudingen vóór of bij closing worden afgewikkeld, tenzij zij bewust worden overgenomen. De SPA moet dan bepalen welke bedragen worden afgelost, kwijtgescholden, verrekend of buiten de koopprijs blijven.

Voor de verkoper is dit belangrijk omdat intercompany posities direct invloed kunnen hebben op equity value, cash-free/debt-free berekeningen en closing deliverables.

Shared contracts en groepsdiensten

Soms maakt de target gebruik van contracten die op naam staan van een andere groepsmaatschappij. Denk aan leasecontracten, softwarelicenties, verzekeringen, leverancierscontracten, telefonie, IT, cloud, accountants, payroll of wagenparkbeheer.

Voor verkoop moet worden beoordeeld welke contracten moeten worden overgedragen, opnieuw gesloten of tijdelijk via een overgangsregeling beschikbaar blijven. Als de target na closing afhankelijk blijft van de verkoper, kan een transitional services agreement nodig zijn.

Het doel is dat de onderneming na closing zelfstandig kan functioneren.

Wat blijft achter bij de verkoper?

Niet alles hoeft mee in de verkoop. Sommige activa of verplichtingen moeten juist achterblijven bij de verkoper. Denk aan privéauto’s, overtollige cash, vastgoed, beleggingen, oude claims, niet-operationele activa of persoonlijke verplichtingen van de DGA.

Maar wat achterblijft, moet vooraf duidelijk worden afgebakend. Anders ontstaat discussie over of een actief onderdeel is van de onderneming, of de koper daarvoor heeft betaald en of het nodig is voor de bedrijfsvoering.

Een verkoopklare groepsstructuur maakt onderscheid tussen operationele waarde en privé- of holdinggerelateerde elementen.

Praktische conclusie

Een groepsstructuur verkoopklaar maken betekent dat vóór het verkoopproces duidelijk moet zijn wat wordt verkocht, wat achterblijft en welke groepsafspraken moeten worden beëindigd, overgedragen of vastgelegd.

Controleer holding- en werkmaatschappijrelaties, vastgoed, IP, intercompany leningen, rekening-courant, management fees, shared contracts en activa buiten de target. Als deze punten pas tijdens due diligence op tafel komen, kunnen zij leiden tot prijsdruk, closing conditions of extra garanties.

Een koper koopt liever een onderneming die zelfstandig en juridisch uitlegbaar is. Een verkoper staat sterker als de groepsstructuur vóór marktbenadering al is opgeschoond.

FAQ

Waarom is de groepsstructuur belangrijk bij verkoop?

Omdat de operationele onderneming afhankelijk kan zijn van activa, contracten, IP, vastgoed of diensten die buiten de te verkopen vennootschap zitten.

Moet vastgoed altijd mee worden verkocht?

Nee. Vastgoed kan worden mee verkocht, verhuurd aan de target of buiten de deal blijven. De afspraken moeten wel zakelijk en duidelijk zijn.

Wat gebeurt er met intercompany leningen bij verkoop?

Die worden vaak vóór of bij closing afgewikkeld, verrekend, afgelost of uitgesloten van de transactie. Dit moet in de SPA worden geregeld.

Waarom is IP-eigendom belangrijk?

Omdat een koper wil weten dat de onderneming de rechten bezit of mag gebruiken die nodig zijn voor de bedrijfsvoering.

Wanneer is een transitional services agreement nodig?

Als de target na closing tijdelijk afhankelijk blijft van diensten, systemen of contracten van de verkoper of diens groep.

Over Dirk de Waard

Dirk de Waard is advocaat ondernemingsrecht en M&A, partner bij Venture Lawyers in Amsterdam, en adviseert ondernemers, DGA’s, kopers, verkopers en M&A-adviseurs over verkoopvoorbereiding, groepsstructuren, holding- en werkmaatschappijen, IP, vastgoed, intercompany-afspraken en Nederlandse overnames.

Groepsstructuur verkoopklaar maken?

Een verkoopproces verloopt beter als vóór marktbenadering duidelijk is welke vennootschappen, activa, contracten, IP, vastgoedposities en intercompany-afspraken onderdeel zijn van de transactie.

Dirk de Waard adviseert ondernemers en DGA’s over het verkoopklaar maken van groepsstructuren vóór een overname. Neem contact op via dirk.dewaard@viottalaw.com om holding-, vastgoed-, IP- en intercompany-structuren tijdig te beoordelen.