Investeerder toelaten in een BV

Term sheet, aandeelhoudersovereenkomst en vetorechten bij investering in een BV

Category: Nieuws

Juridische aandachtspunten voor founders, DGA’s en groeibedrijven die kapitaal ophalen

Een investeerder toelaten in een BV is meer dan het uitgeven van aandelen of het ontvangen van geld. Vanaf het moment dat een investeerder toetreedt, verandert de governance van de onderneming. De founder of DGA houdt misschien de meerderheid, maar krijgt te maken met afspraken over informatie, goedkeuring, verwatering, exit en overdracht van aandelen.

Voor startups, scale-ups en MKB-groeibedrijven is de kernvraag niet alleen: tegen welke waardering stapt de investeerder in? De belangrijkere vraag is vaak: welke rechten krijgt de investeerder en hoe beïnvloeden die rechten de besluitvorming na closing?

Deze blog sluit aan op Viotta’s Venture Capital Insights en Governance Insights over Nederlandse BV’s, aandeelhoudersovereenkomsten en investeerdersrechten.

Begin bij de term sheet

De term sheet bepaalt de richting van de investering. Daarin staan meestal de waardering, het investeringsbedrag, het percentage dat de investeerder krijgt, het type aandelen, eventuele preferente rechten, informatierechten, vetorechten en afspraken over exclusiviteit en kosten.

Veel founders zien de term sheet als een korte commerciële samenvatting. Dat is riskant. Juist in de term sheet worden vaak afspraken gemaakt die later moeilijk zijn terug te draaien. Denk aan reserved matters, liquidation preference, anti-dilution, pro rata rights, board rights of een recht om mee te verkopen.

Het is daarom verstandig om de term sheet juridisch te toetsen voordat deze wordt getekend. Niet omdat elk detail al volledig moet zijn uitgewerkt, maar omdat de belangrijkste machtsverhoudingen daar worden vastgelegd.

Begin bij de term sheet

Aandeelhoudersovereenkomst

De aandeelhoudersovereenkomst is meestal het belangrijkste document na toetreding van de investeerder. Hierin worden de onderlinge rechten en verplichtingen vastgelegd.

Denk aan informatierechten, goedkeuringsrechten, overdrachtsbeperkingen, drag-along, tag-along, non-compete, founder vesting, leaver-bepalingen, exitafspraken en regels voor vervolginvesteringen.

Voor founders is het belangrijk dat de aandeelhoudersovereenkomst niet te zwaar wordt. Een investeerder mag bescherming krijgen, maar de onderneming moet bestuurbaar blijven. Te veel veto’s kunnen de dagelijkse praktijk vertragen. Te weinig bescherming kan voor de investeerder onacceptabel zijn.

Vetorechten en reserved matters

Investeerders vragen vaak goedkeuringsrechten voor belangrijke besluiten. Die worden meestal opgenomen als reserved matters. Voorbeelden zijn uitgifte van nieuwe aandelen, aangaan van grote leningen, verkoop van activa, wijziging van het budget, benoeming of ontslag van key management, dividenduitkering, overnames en wijziging van de strategie.

De lijst moet precies zijn. Een te brede lijst maakt de investeerder feitelijk medebestuurder zonder dat dit zo wordt genoemd. Een te beperkte lijst geeft onvoldoende bescherming.

Goede reserved matters maken onderscheid tussen operationele vrijheid en strategische bescherming. De founder moet kunnen ondernemen. De investeerder moet worden beschermd tegen besluiten die de waarde, zeggenschap of exitpositie wezenlijk raken.

Informatierechten en rapportage

Een investeerder wil kunnen volgen hoe de onderneming presteert. Daarom worden vaak afspraken gemaakt over maandrapportages, kwartaalcijfers, jaarrekeningen, budgetten, KPI’s, cash runway en belangrijke commerciële ontwikkelingen.

Voor startups en scale-ups moet de rapportageverplichting realistisch blijven. Een onderneming zonder volwassen finance team kan niet dezelfde rapportage leveren als een PE-portfoliobedrijf. Tegelijk moet de investeerder voldoende informatie krijgen om zijn investering te monitoren.

De aandeelhoudersovereenkomst moet daarom concreet bepalen welke informatie wordt gedeeld, wanneer en met wie.

Statuten en notariële implementatie

Bij een Nederlandse BV moeten bepaalde afspraken ook statutair of notarieel worden verwerkt. Denk aan aandelenklassen, stemrechten, winstrechten, preferente rechten, uitgifte van aandelen en overdrachtsbeperkingen.

Een veelgemaakte fout is dat commerciële afspraken alleen in de term sheet of aandeelhoudersovereenkomst staan, terwijl de statuten niet goed aansluiten. Dat kan later problemen geven bij een vervolgronde, exit of aandeelhoudersgeschil.

De investment agreement, aandeelhoudersovereenkomst, statuten en notariële akte moeten dus één geheel vormen.

Praktische conclusie

Een investeerder toelaten in een BV vraagt om meer dan overeenstemming over waardering en investering. De belangrijkste juridische vragen gaan over zeggenschap, informatie, verwatering, goedkeuringsrechten, overdraagbaarheid en exit.

Voor founders en DGA’s is het verstandig om vóór ondertekening van de term sheet te toetsen welke rechten de investeerder krijgt. Voor investeerders is het belangrijk dat hun bescherming juridisch goed wordt geïmplementeerd in Nederlandse BV-documentatie.

Praktische conclusie

Over Dirk de Waard

Dirk de Waard is advocaat ondernemingsrecht en M&A, partner bij Venture Lawyers in Amsterdam, en adviseert founders, DGA’s, startups, scale-ups en investeerders over investeringsrondes, term sheets, aandeelhoudersovereenkomsten, statuten en governance in Nederlandse BV’s.