Een Nederlandse onderneming kopen: share deal of asset deal?
Bij Nederlandse overnames is één van de eerste strategische vragen hoe de transactie wordt gestructureerd. Wordt de onderneming gekocht via een aandelenoverdracht (share deal) of via een activa/passiva-transactie (asset deal)? Die keuze heeft directe gevolgen voor risicoverdeling, contractovergang, werknemers, aansprakelijkheden, fiscaliteit en de praktische uitvoering van de deal.
De transactiestructuur bepaalt vaak niet alleen hoe de koopovereenkomst eruitziet, maar ook hoe due diligence wordt uitgevoerd, welke toestemmingen nodig zijn en hoe signing en closing verlopen.
Voor eerdere artikelen in deze reeks, zie M&A Insights: Nederlandse transactiepraktijk voor kopers, verkopers en investeerders.
Wat is een share deal?
Bij een share deal koopt de koper de aandelen in de Nederlandse vennootschap, meestal een BV. De onderneming blijft juridisch dezelfde entiteit. Contracten, vergunningen, werknemers, activa en verplichtingen blijven in beginsel in de vennootschap aanwezig.
De koper neemt daardoor niet alleen de onderneming over, maar ook de historische risico’s en verplichtingen van de target. Daarom speelt juridische due diligence bij share deals vaak een belangrijke rol.
Bij de overdracht van aandelen in een Nederlandse BV is notariële levering verplicht. De aandelenoverdracht moet plaatsvinden via een notariële akte van levering die wordt verleden door een Nederlandse notaris.
Voor meer over dit onderwerp, zie Notariële levering bij Nederlandse share deals en Juridische due diligence bij Nederlandse M&A-transacties.
Wat is een asset deal?
Bij een asset deal koopt de koper specifieke activa en eventueel bepaalde verplichtingen van de onderneming. Dat kunnen bijvoorbeeld contracten, inventaris, intellectuele eigendomsrechten, voorraden, software, goodwill of klantrelaties zijn.
De koper kan daardoor selectiever bepalen welke onderdelen wel en niet worden overgenomen. Dat maakt asset deals aantrekkelijk wanneer bepaalde risico’s, schulden of historische verplichtingen buiten de transactie moeten blijven.
Daar staat tegenover dat asset deals vaak operationeel complexer zijn. Activa moeten afzonderlijk worden overgedragen en voor contracten of vergunningen kunnen toestemmingen van derden nodig zijn.
Contractuele toestemmingen en overdracht van contracten
Een belangrijk verschil tussen share deals en asset deals is de manier waarop contracten overgaan.
Bij een share deal blijft de contractspartij juridisch dezelfde vennootschap. Daardoor zijn contractuele toestemmingen vaak minder snel nodig, tenzij sprake is van een change-of-control bepaling.
Bij een asset deal moeten contracten meestal afzonderlijk worden overgedragen. Veel overeenkomsten vereisen daarvoor toestemming van klanten, leveranciers, verhuurders, financiers of andere contractspartijen.
Het vroegtijdig identificeren van dergelijke consent requirements is daarom belangrijk voor de uitvoerbaarheid en timing van de transactie.
Aansprakelijkheden en risicoverdeling
Bij een share deal gaan in beginsel alle bestaande verplichtingen en risico’s mee over in de targetvennootschap. Daarom wordt veel aandacht besteed aan garanties, vrijwaringen, disclosure letters en due diligence.
Bij een asset deal kan de koper doorgaans beter afbakenen welke verplichtingen worden overgenomen. Toch betekent dit niet dat alle risico’s automatisch achterblijven bij de verkoper. In bepaalde gevallen kunnen wettelijke verplichtingen of operationele risico’s alsnog overgaan.
De gekozen structuur heeft daarom directe invloed op de SPA, de risicoverdeling en de onderhandelingspositie van partijen.
Voor gerelateerde onderwerpen, zie Disclosure letters bij Nederlandse M&A-transacties en Garantieclaims bij Nederlandse overnames.
Overgang van onderneming
Bij asset deals speelt arbeidsrecht vaak een belangrijke rol. Wanneer sprake is van overgang van onderneming kunnen werknemers automatisch overgaan op de koper met behoud van hun arbeidsvoorwaarden en rechten.
Of daarvan sprake is hangt af van de feitelijke omstandigheden van de transactie, waaronder de aard van de onderneming, de continuïteit van de activiteiten en de overname van personeel, activa en klanten.
Voor meer hierover, zie Overgang van onderneming bij Nederlandse asset deals.
Welke structuur is beter?
Er bestaat geen standaardantwoord op de vraag welke structuur beter is. Dat hangt af van de onderneming, de sector, fiscale aspecten, financiering, risicoverdeling en commerciële doelstellingen van partijen.
Share deals zijn vaak efficiënter wanneer een volledige onderneming wordt overgenomen met bestaande contracten, werknemers en vergunningen. Asset deals kunnen aantrekkelijker zijn wanneer specifieke risico’s moeten worden uitgesloten of alleen bepaalde activiteiten worden gekocht.
In de praktijk wordt de transactiestructuur meestal bepaald door een combinatie van juridische, fiscale, commerciële en operationele factoren.
Praktische conclusie
De keuze tussen een share deal en een asset deal is één van de belangrijkste structureringsbeslissingen bij Nederlandse overnames. Die keuze beïnvloedt onder meer due diligence, aansprakelijkheden, contractoverdracht, werknemers, signing en closing en de inhoud van de transactiedocumentatie.
Een goede analyse van de transactiestructuur aan het begin van het proces voorkomt vaak vertraging, discussie en uitvoeringsproblemen later in de deal.
Over Dirk de Waard
Dirk de Waard is ondernemingsrecht- en M&A-advocaat en adviseert kopers, verkopers, investeerders en managementteams over Nederlandse overnames, transactiestructuren en cross-border transacties.
Vragen over share deals, asset deals of Nederlandse M&A-transacties? Stuur een e-mail naar dirk.dewaard@viottalaw.com.
