Directe aandelen voor management en key employees: aandeelhoudersrechten, verwatering en exit

Wanneer management echt aandeelhouder wordt

Directe aandelen geven management of werknemers een andere positie dan opties of SARs: zij worden daadwerkelijk aandeelhouder van de onderneming. Daarmee komen stemrecht, dividend, informatie, overdracht en deelname aan een toekomstige exit direct in beeld.

Binnen management- en werknemersparticipatie moet daarom eerst worden bepaald of daadwerkelijk aandeelhouderschap gewenst is. Voor een beperkte groep senior managers kan dat goed passen. Voor een bredere werknemersregeling kan een STAK, optieplan of SAR-regeling beter aansluiten bij de gewenste governance.

Van participant naar aandeelhouder

Bij directe aandelen moet vóór uitgifte duidelijk zijn welke rechten eraan verbonden zijn. Stemrecht en dividendrecht hangen mede af van de aandelenklasse en de statuten. Aanvullende afspraken over informatie, governance, overdracht en exit kunnen in een aandeelhoudersovereenkomst worden opgenomen.

Statuten en aandeelhoudersovereenkomst moeten daarbij op elkaar aansluiten. In Aandeelhoudersovereenkomst of statuten: waar leg je welke afspraak vast? ga ik uitgebreider in op die verdeling.

Bij een Nederlandse BV vereist de uitgifte of overdracht van aandelen bovendien de juiste corporate approvals en notariële uitvoering. Een participatieplan met directe aandelen is daardoor ook een corporate workstream en niet uitsluitend een beloningsregeling.

Verwatering hoort bij directe equity

Wanneer in een latere financieringsronde nieuwe aandelen worden uitgegeven, kan het percentage van het management verwateren. Economisch hoeft dat geen probleem te zijn als de ondernemingswaarde tegelijkertijd stijgt. Juridisch moet wel duidelijk zijn of deelnemers voorkeursrechten hebben, daarvan afstand doen of voor hun aandelenklasse een afwijkende regeling geldt.

Bij startups raakt dit direct aan de bredere cap-tablestructuur. Zie daarvoor Cap table-aanpassingen bij Nederlandse startups en scale-ups.

Wat gebeurt er bij vertrek?

Bij directe aandelen kan een onderneming een vertrekkende manager niet simpelweg uit de cap table verwijderen. De aandelen bestaan al. Als het niet wenselijk is dat een voormalige werknemer aandeelhouder blijft, moet de documentatie voorzien in een aanbiedings- of overdrachtsverplichting.

Daarbij moeten vooral de vertrekgronden, de prijs en de overdrachtsprocedure duidelijk zijn. Het prijsmechanisme verdient extra aandacht: een good leaver, bad leaver en iemand die vrijwillig vertrekt hoeven niet noodzakelijk dezelfde economische behandeling te krijgen.

Bij een overname speelt dit vaak binnen een bredere managementstructuur. Zie Managementparticipatie bij bedrijfsovername: rollover equity, sweet equity en governance na closing.

Directe aandelen bij een exit

Een managementaandeelhouder moet ook praktisch kunnen worden meegenomen in een verkoop van de onderneming. Drag-along- en tag-alongbepalingen regelen onder welke omstandigheden een minderheidsaandeelhouder moet of mag meeverkopen.

Bij een drag kijk ik ook naar de uitvoering. De regeling moet aansluiten op de overdrachtsprocedure en op de verplichting om de voor de closing benodigde documenten te tekenen. Een drag die economisch duidelijk is maar procedureel niet goed uitvoerbaar is, kan juist op het moment van de exit voor problemen zorgen.

Meer hierover in Drag-along en tag-along rechten in Nederlandse aandeelhoudersovereenkomsten.

Praktische conclusie

Directe aandelen passen vooral wanneer daadwerkelijk mede-eigenaarschap wordt beoogd. Regel dan bij toetreding ook wat later gebeurt bij verwatering, vertrek en verkoop van de onderneming.

Als vooral economische participatie gewenst is en de onderneming de aandeelhoudersstructuur compact wil houden, zijn aandelenopties, certificaten of SARs logische alternatieven om mee te vergelijken.

FAQ

Heeft een werknemer met aandelen automatisch stemrecht?
Dat hangt af van de inrichting van de aandelen en de statuten. Bij een Nederlandse BV kunnen verschillende aandelenklassen en governanceposities worden gecreëerd.

Kan een werknemer worden verplicht zijn aandelen te verkopen wanneer hij vertrekt?
Dat kan worden geregeld via een aanbiedings- of leaverregeling. De voorwaarden, prijs en overdrachtsprocedure moeten daarbij vooraf voldoende duidelijk zijn.

Kan een kleine managementaandeelhouder een verkoop blokkeren?
Een goed ingerichte drag-alongregeling en overdrachtsmechaniek kunnen voorkomen dat een kleine participatie een verkoopproces belemmert.

Directe aandelen goed structureren

Wie management of key employees rechtstreeks aandelen wil laten houden, moet het participatieplan laten aansluiten op de statuten, aandeelhoudersovereenkomst, leaver-regeling en toekomstige exit. Zeker bij een bestaande aandeelhoudersstructuur of aankomende investeringsronde beoordeel ik deze documenten bij voorkeur als één geheel.

Dirk de Waard adviseert ondernemingen, aandeelhouders en management over participatiestructuren en is partner bij Venture Lawyers in Amsterdam. Voor het opzetten of herzien van een managementparticipatie met directe aandelen kan contact worden opgenomen via dirk.dewaard@viottalaw.com.