Founder vesting en leaver-bepalingen onder Nederlands recht

Reverse vesting, good leaver, bad leaver en verplichte overdracht in Nederlandse BV’s

Founder vesting en leaver-bepalingen worden gebruikt om te voorkomen dat een founder, manager of werknemer aandelen houdt zonder nog betrokken te zijn bij de onderneming. Dat speelt vooral bij startups, scale-ups, managementparticipaties en investeringsstructuren.

De kern is eenvoudig: aandelenbelang moet in verhouding staan tot betrokkenheid, bijdrage en risico. Als iemand vroeg vertrekt, willen de andere aandeelhouders of investeerders vaak dat de aandelen geheel of gedeeltelijk worden teruggeleverd.

In Nederlandse BV’s moet zo’n regeling zorgvuldig worden ingericht. Founder vesting is geen automatisch Angelsaksisch mechanisme dat zonder meer werkt. De afspraken moeten aansluiten op de aandeelhoudersovereenkomst, statuten, overdrachtsmechaniek, waardering en eventuele arbeidsovereenkomst of managementovereenkomst.

Deze blog maakt deel uit van de Governance Insights over aandeelhoudersverhoudingen en sluit aan op aandeelhoudersovereenkomst of statuten, aandelenoverdracht in de BV en managementparticipatie bij private equity.

Wat is founder vesting?

Founder vesting betekent dat een founder zijn economisch belang geleidelijk verdient door actief betrokken te blijven bij de onderneming. Vaak houdt de founder de aandelen al vanaf het begin, maar is een deel daarvan onderworpen aan een terugkoop- of overdrachtsverplichting als hij te vroeg vertrekt. Dat wordt ook reverse vesting genoemd.

Een vesting schedule kan bijvoorbeeld vier jaar lopen, met maandelijkse of jaarlijkse vesting. Vertrekt de founder na één jaar, dan is slechts een deel “gevest” en kan het niet-gevestigde deel verplicht worden overgedragen.

De bedoeling is alignment: founders blijven gemotiveerd, investeerders worden beschermd en de cap table blijft werkbaar als iemand vroeg uitstapt.

Good leaver en bad leaver

Leaver-bepalingen maken onderscheid tussen verschillende vertreksituaties.

Een good leaver vertrekt bijvoorbeeld door ziekte, overlijden, ontslag zonder verwijt of omstandigheden buiten zijn controle. Een bad leaver vertrekt vrijwillig te vroeg, wordt ontslagen wegens ernstig verwijtbaar gedrag of schendt belangrijke verplichtingen.

Dat onderscheid is belangrijk voor de prijs. Een good leaver krijgt vaak marktwaarde of fair value. Een bad leaver krijgt soms nominale waarde, kostprijs of een forse korting.

De juridische en commerciële gevoeligheid zit in de definitie. Te ruime bad leaver-bepalingen kunnen onredelijk uitpakken. Te beperkte bepalingen beschermen de onderneming onvoldoende.

Verplichte overdracht moet uitvoerbaar zijn

Een leaver-regeling heeft weinig waarde als de overdracht niet praktisch kan worden afgedwongen.

De aandeelhoudersovereenkomst moet bepalen wanneer de overdrachtsplicht ontstaat, wie mag kopen, welke aandelen moeten worden verkocht, welke prijs geldt, wie de waardering bepaalt en binnen welke termijn de levering plaatsvindt.

Bij een Nederlandse BV vindt aandelenoverdracht plaats via een notariële akte. Daarom moeten de statuten, blokkeringsregeling en aandeelhoudersovereenkomst goed op elkaar aansluiten. Ook kunnen volmachten of medewerkingsplichten nodig zijn om te voorkomen dat een vertrekkende aandeelhouder de levering frustreert.

Waardering en kortingen

Waardering is vaak het conflictpunt bij leavers. De vertrekkende founder wil economische waarde ontvangen. De onderneming of investeerder wil voorkomen dat iemand beloond wordt voor vroeg vertrek of slecht gedrag.

Daarom moet vooraf duidelijk zijn welke waarderingsmethode geldt. Is de prijs gelijk aan marktwaarde, fair value, nominale waarde, kostprijs of een percentage daarvan? Wordt rekening gehouden met minderheidskorting, illiquiditeit, schulden, recente investeringswaardering of toekomstige groei?

Bij bad leaver-kortingen moet de regeling verdedigbaar blijven. Een zware korting kan commercieel logisch lijken, maar in een conflict zal vooral worden gekeken of de regeling voldoende duidelijk, proportioneel en zorgvuldig is toegepast.

Founder vesting bij investeringsrondes

Investeerders vragen vaak founder vesting bij een financieringsronde. Zij investeren niet alleen in IP of omzet, maar ook in het founder team. Als één founder kort na de investering vertrekt met een groot aandelenbelang, kan dat de onderneming en toekomstige financierbaarheid schaden.

Voor founders is belangrijk dat vesting niet alleen wordt gezien als investeerderseis. Het beschermt ook de achterblijvende founders. Zonder regeling kan een vertrokken founder een groot belang houden terwijl de rest verder werkt.

De afspraken moeten wel passen bij de fase van de onderneming. Bij een zeer vroege startup ligt vesting anders dan bij een scale-up waar founders al jaren waarde hebben opgebouwd.

Praktische conclusie

Founder vesting en leaver-bepalingen zijn nuttig, maar moeten concreet en uitvoerbaar zijn. De regeling moet antwoord geven op drie vragen: wanneer is iemand leaver, welke aandelen moet hij overdragen en tegen welke prijs?

Voor Nederlandse BV’s moet daarnaast worden gecontroleerd of de statuten, aandeelhoudersovereenkomst, notariële overdrachtsmechaniek en eventuele management- of arbeidsovereenkomst op elkaar aansluiten.

FAQ

Wat is reverse vesting?

Reverse vesting betekent dat een founder aandelen houdt, maar een deel daarvan moet overdragen als hij vertrekt voordat de vestingperiode is voltooid.

Wat is het verschil tussen good leaver en bad leaver?

Een good leaver vertrekt onder aanvaardbare omstandigheden. Een bad leaver vertrekt onder verwijtbare of ongewenste omstandigheden. Dat verschil beïnvloedt meestal de prijs.

Moet een leaver-regeling in de statuten staan?

Niet altijd, maar de statuten moeten de overdracht niet blokkeren. De aandeelhoudersovereenkomst en statuten moeten dus worden afgestemd.

Wat is de grootste fout bij leaver-bepalingen?

Onduidelijke definities en ontbrekende overdrachtsmechaniek. Dan ontstaat juist bij vertrek discussie over afdwingbaarheid en prijs.

Over Dirk de Waard

Dirk de Waard is advocaat ondernemingsrecht en M&A en partner bij Venture Lawyers in Amsterdam. Hij adviseert founders, investeerders, managementteams en ondernemingen over founder vesting, leaver-bepalingen, aandeelhoudersovereenkomsten en managementparticipaties.

Founder vesting of leaver-bepalingen opstellen?

Founder vesting en leaver-regelingen moeten juridisch uitvoerbaar zijn en aansluiten op de cap table, statuten en aandeelhoudersovereenkomst.

Dirk de Waard adviseert founders, investeerders en managementteams over vesting, good leaver/bad leaver en verplichte aandelenoverdracht. Neem contact op via dirk.dewaard@viottalaw.com om een leaver-regeling te bespreken.