SAFE notes in Nederland: werken die eigenlijk wel?

SAFE notes in Nederland: werken die eigenlijk wel?

SAFE notes zijn populair geworden door de Amerikaanse startuppraktijk. Een SAFE, voluit Simple Agreement for Future Equity, is bedoeld als eenvoudig instrument waarmee een investeerder nu geld verstrekt en later aandelen krijgt bij een volgende financieringsronde. Voor early-stage startups kan dat aantrekkelijk lijken: snel geld ophalen, nog geen waardering hoeven vaststellen en minder documentatie dan bij een volledige equity round.

Bij een Nederlandse BV ligt dat ingewikkelder. Een US-style SAFE past niet één-op-één in het Nederlandse vennootschapsrecht. De vraag is daarom niet alleen of een SAFE commercieel aantrekkelijk is, maar vooral of het instrument juridisch goed uitvoerbaar is binnen een BV-structuur.

Deze bijdrage maakt deel uit van de Venture Capital Insights-serie over BV-financiering, investor rights en governance bij startups en scale-ups. Voor een breder overzicht van eenvoudige early-stage financieringsinstrumenten, zie ook mijn artikel over SAFE, KISS, EPOS en andere alternatieve financieringsinstrumenten voor early-stage investeringen.

Wat is een SAFE?

Een SAFE is geen gewone lening en ook nog geen aandeel. De investeerder verstrekt geld aan de vennootschap en krijgt in ruil daarvoor het recht om bij een toekomstige financieringsronde aandelen te verkrijgen. De conversie vindt meestal plaats met een discount, een valuation cap of een combinatie daarvan.

Het aantrekkelijke van een SAFE is de eenvoud. Er is geen rente, geen vaste looptijd en vaak geen klassieke terugbetalingsverplichting. De economische gedachte is dat de investeerder vroeg risico neemt en daarvoor bij een latere equity round een gunstige conversiepositie krijgt.

In de Amerikaanse praktijk werkt dit relatief soepel, omdat de vennootschapsrechtelijke infrastructuur daarop is ingericht. Bij een Nederlandse BV is dat minder vanzelfsprekend.

Waarom een US-style SAFE lastig is bij een BV

Het grootste probleem is dat toekomstige uitgifte van aandelen in een BV niet automatisch plaatsvindt door alleen een contract te tekenen. Voor de daadwerkelijke uitgifte van aandelen is in beginsel een notariële akte vereist. Ook zijn corporate approvals nodig, moet worden gekeken naar voorkeursrechten en kunnen statuten of aandeelhoudersovereenkomsten beperkingen bevatten.

Een SAFE kan dus wel een contractuele verplichting creëren om later mee te werken aan conversie, maar de aandelen ontstaan niet vanzelf. Op het moment van conversie moeten de juiste besluiten worden genomen, de notariële akte worden gepasseerd en de statuten moeten de beoogde aandelenklasse en rechten toelaten.

Dat maakt een Nederlandse SAFE gevoeliger voor uitvoeringsproblemen dan een Amerikaanse SAFE.

Contractuele aanspraak versus aandeelhouderschap

Een SAFE-investeerder is vóór conversie meestal nog geen aandeelhouder. Dat betekent dat hij doorgaans geen stemrecht heeft, geen dividendrecht, geen vergaderrecht en geen directe positie in het aandeelhoudersregister.

De investeerder heeft vooral een contractuele aanspraak. Die aanspraak moet duidelijk bepalen wanneer conversie plaatsvindt, tegen welke prijs, op basis van welke waardering, welke aandelen worden uitgegeven en wat er gebeurt als er geen gekwalificeerde financieringsronde komt.

Voor investeerders is dit belangrijk. Zij lopen economisch risico, maar hebben vóór conversie vaak minder governance-rechten dan een aandeelhouder. Voor founders is het belangrijk omdat meerdere SAFE-achtige afspraken de toekomstige cap table complex kunnen maken. Juist daarom moet in de term sheet of SAFE-documentatie duidelijk worden vastgelegd of de investeerder vóór conversie bepaalde informatie-, goedkeurings- of beschermingsrechten krijgt.

Valuation cap en discount

De belangrijkste economische bepalingen in een SAFE zijn meestal de valuation cap en de discount.

Een discount geeft de investeerder het recht om bij de volgende financieringsronde te converteren tegen een lagere prijs dan de nieuwe investeerders. Een valuation cap stelt een maximum aan de waardering waartegen de SAFE converteert. Als de waardering in de volgende ronde hoger is dan de cap, profiteert de SAFE-investeerder van de lagere cap.

Bij een BV moeten deze mechanismen nauwkeurig worden vertaald naar een conversieformule. Die formule moet aansluiten op de aandelenstructuur, eventuele preferente aandelen, option pool, fully diluted berekening en bestaande convertible instruments.

Onduidelijke formules kunnen later tot forse discussies leiden, vooral wanneer meerdere SAFEs, convertibles of warrants naast elkaar bestaan.

Omdat valuation caps en discounts direct kunnen doorwerken in verwatering, moeten zij worden meegenomen in een realistische cap table-analyse. Zie hierover ook mijn artikel over cap table-aanpassingen bij startups en scale-ups. Een praktische conversiebepaling moet niet alleen juridisch kloppen, maar ook rekenkundig begrijpelijk zijn voor founders, investeerders, de notaris en toekomstige lead investors.

Wat gebeurt er als er geen volgende ronde komt?

Een klassiek probleem bij SAFEs is wat er gebeurt als de beoogde financieringsronde uitblijft. Omdat een SAFE vaak geen maturity date en geen terugbetalingsverplichting bevat, kan de investeerder lang in een onduidelijke positie blijven.

Voor een Nederlandse BV is het daarom verstandig om expliciet te regelen wat er gebeurt bij bepaalde scenario’s. Denk aan een exit vóór conversie, verkoop van activa, faillissement, staking van de onderneming, herstructurering of langdurig uitblijven van een gekwalificeerde financieringsronde.

Zonder duidelijke fallback-bepalingen kan de SAFE-investeerder terechtkomen in een zwakke positie: geen aandeelhouder, geen terugbetalingsrecht en geen duidelijke route naar conversie. Dit is een belangrijk verschil met een converteerbare leningsovereenkomst, waarbij doorgaans wél afspraken worden gemaakt over rente, looptijd, terugbetaling, maturity, events of default en conversie.

SAFE versus converteerbare lening

In Nederland wordt vaak gekozen voor een converteerbare lening in plaats van een SAFE. Dat komt omdat een converteerbare lening beter past bij bekende juridische concepten. De investeerder verstrekt een lening die onder bepaalde voorwaarden kan of moet converteren in aandelen.

Een converteerbare lening kan rente, een maturity date, terugbetalingsrechten, zekerheden, events of default en conversiemechanismen bevatten. Dat maakt het instrument minder “simple” dan een SAFE, maar vaak beter beheersbaar.

Voor founders kan een SAFE aantrekkelijk lijken omdat er geen schuld op de balans of terugbetalingsdruk is. Voor investeerders kan een converteerbare lening aantrekkelijker zijn omdat zij meer bescherming biedt als conversie uitblijft.

De keuze hangt af van de commerciële verhouding, de fase van de onderneming, de investeringsomvang, de onderhandelingspositie en de verwachte timing van de volgende ronde.

SAFE versus equity round

Een alternatief is om direct een equity round te doen. Daarbij wordt de waardering meteen vastgesteld en ontvangt de investeerder direct aandelen. Dat geeft meer duidelijkheid, maar vereist meer documentatie en notariële implementatie.

Bij zeer vroege startups is een volledige equity round soms te zwaar. Tegelijkertijd kan een reeks losse SAFEs of convertibles later juist meer complexiteit veroorzaken dan een kleine, goed gestructureerde equity round.

De praktische vraag is daarom niet alleen: wat is nu snel? De betere vraag is: wat voorkomt problemen bij de volgende ronde?

Cap table-impact

SAFEs lijken op het moment van ondertekening vaak eenvoudig, omdat er nog geen aandelen worden uitgegeven. Maar economisch creëren zij toekomstige verwatering. Die verwatering moet goed worden gemodelleerd.

Founders moeten begrijpen wat er gebeurt bij conversie op basis van de discount, de valuation cap en eventuele interaction met andere instrumenten. Nieuwe investeerders zullen bij een volgende ronde willen weten welke SAFEs, convertibles, options, warrants, SARs en other rights bestaan.

Een onduidelijke cap table kan tot vertraging, heronderhandeling of lagere waardering leiden. Daarom moeten SAFEs vanaf het begin worden meegenomen in een fully diluted cap table. Zie voor bredere aandachtspunten bij verwatering, herstructurering en investeerdersposities ook mijn artikel over cap table-aanpassingen bij startups en scale-ups.

Wanneer kan een SAFE toch werken?

Een SAFE kan in Nederland werken, maar alleen als het instrument goed wordt aangepast aan de BV-context.

Dat betekent dat de documentatie duidelijk moet regelen wanneer conversie plaatsvindt, welke corporate approvals nodig zijn, welke aandelen worden uitgegeven, hoe de conversieprijs wordt berekend, wat gebeurt bij exit of asset sale vóór conversie, hoe wordt omgegaan met voorkeursrechten en welke verplichtingen de vennootschap en bestaande aandeelhouders hebben om aan conversie mee te werken.

Ook moet worden beoordeeld of de statuten en bestaande aandeelhoudersovereenkomst conversie toelaten. Als dat niet zo is, kan een SAFE later vastlopen op vennootschapsrechtelijke implementatie.

Praktische conclusie

SAFE notes kunnen aantrekkelijk lijken voor early-stage financiering, maar een US-style SAFE werkt niet automatisch goed bij een BV. De kern is dat een SAFE vóór conversie meestal slechts een contractuele aanspraak geeft. De daadwerkelijke uitgifte van aandelen vereist nog steeds vennootschapsrechtelijke besluitvorming en notariële uitvoering.

Voor founders kan een SAFE snel en founder-friendly lijken, maar te veel onduidelijke SAFEs kunnen de cap table en de volgende financieringsronde compliceren. Voor investeerders is van belang dat conversie, fallback-scenario’s en exitbehandeling voldoende duidelijk zijn geregeld.

In veel gevallen is een goed gestructureerde converteerbare lening of een eenvoudige equity round juridisch robuuster dan een geïmporteerde US-style SAFE.

Advies nodig over een SAFE, convertible of early-stage financiering in een BV?

SAFE notes kunnen nuttig zijn, maar moeten goed worden aangepast aan de Nederlandse BV-structuur. De belangrijkste vraag is niet alleen wat commercieel is afgesproken, maar ook of conversie juridisch uitvoerbaar is.

Als partner bij VentureLawyers in Amsterdam adviseer ik founders, investeerders en startups over SAFE notes, converteerbare leningen, early-stage financiering, cap tables, investeerdersrechten en Dutch BV-implementatie.

Als je een SAFE note wilt gebruiken, beoordelen of omzetten naar een beter passende financieringsstructuur, kun je mij een e-mail sturen via dirk.dewaard@venturelawyers.nl.